Home Những bài văn hay lớp 9 Soạn văn Ánh trăng của Nguyễn Duy

Soạn văn Ánh trăng của Nguyễn Duy

by Huyền Trang

Ánh trăng  là một trong những bài thơ có nội dung và giá trị nghệ thuật đặc sắc bậc nhất trong sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Duy, trong bài học hôm nay Vanmauhocsinh.com sẽ hướng dẫn các bạn cách tiện cận hiệu quả với bài học này.

I. Tìm hiểu về bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy

Câu 1: Em có nhận xét gì về bố cục của bài thơ? Ánh trăng kết hợp giữa tự sự với trữ tình. Trong dòng diễn biến của thời gian, sự việc, đâu là bước ngoặt để tác giả bộc lộ cảm xúc, thể hiện chủ đề của tác phẩm?

Trả lời

Bài thơ có bố cục như một câu chuyện nhỏ và được được kể lại theo trình tự thời gian. Dòng cảm nghĩ trữ tình của Nguyễn Duy cũng được triển khai theo mạch trình tự thời gian đó. Thời gian đi qua khiến cho hiện thực có nhiều thay đổi. Hồi nhỏ chiến tranh con người ta sống giữa thiên nhiên, gắn bó với thiên nhiên và gắn bó với “Vầng trăng tình nghĩa”. Ngày nay đã trưởng thành, chiến tranh đã qua đi con người ta được hưởng tự di hòa bình, sống trong một cuộc sống đủ đầy thì lại vô tình quên đi mất vầng trăng tình nghĩa năm nào. Sống nơi thành phố với ánh đèn sáng rực để coi vầng trăng ấy như “người dưng qua đường”.

Cuộc sống sẽ vẫn trôi đi như thế, và con người ta cũng sẽ vẫn quên đi vầng trăng ấy như thế nếu không có một đêm mất điện. Trong căn phòng tối om và vầng trăng tròn trên cao là thứ ánh sáng duy nhất nơi này. Chính sự xuất hiện không ngờ tới của vầng trăng đã là bối cảnh để gợi lên nhiều kỷ niệm trong lòng nhà thơ. Đó chính là bước ngoặt để tác giả bộc lộ cảm xúc và thể hiện chủ đề của tác phẩm.

Câu 2: Hình ảnh vầng trăng trong bài thơ mang nhiều tầng ý nghĩa. Hãy phân tích điều ấy. Khổ thơ nào trong bài thể hiện tập trung nhất ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh vầng trăng, chiều sâu tư tưởng mang tính triết lý của tác phẩm

Trả lời

Hình ảnh vầng trăng trong bài thơ là một hình tượng đa nghĩa. Nó gắn liền với cuộc sống của con người từ trong quá khứ cho đến hiện tại.

Xem thêm:  Giới thiệu tác phẩm Tiếng nói văn nghệ của Nguyễn Đình Thi

Một vầng trăng mang biểu tượng cho thiên nhiên rộng lớn, khoáng đạt, hồn nhiên và tươi mát với cuộc đời ở trong quá khứ. Trong hai khổ thơ đầu:

“Hồi nhỏ sống với đồng

với sông rồi với biển

hồi chiến tranh ở rừng

vầng trăng thành tri kỷ

Trần trụi với thiên nhiên

hồn nhiên như cây cỏ

ngỡ không bao giờ quên

cái vầng trăng tình nghĩa”

Vầng trăng hiện ra trong khung cảnh thiên nhiên gắn với đồng quê, với sông nước, với biển cả. Vầng trăng còn gắn bó với mảnh rừng tấc đất trong những ngày chiến tranh. Tuổi thơ con người trải qua bao gian khổ nhưng luôn có người bạn tri kỷ là vầng trăng gắn bó trong suốt đoạn đường gian nan vất vả.

Con người ta ngỡ sẽ không bao giờ quên được thứ tình cảm chân thành mà mộc mạc đối với vầng trăng nơi chiến trận ấy. Một vầng trăng tình nghĩa gắn bó với biết bao con người.

Thế nhưng kho về đến thành phố, sống một cuộc sống tập nập với nhưng tiện nghi xa hoa, có lẽ con người đã quên đi đoạn tình cảm gắn bó với vầng trăng tình nghĩa ấy:

“Từ hồi về thành phố

quen ánh điện cửa gương

vầng trăng đi qua ngõ

như người dưng qua đường

Thình lình đèn điện tắt

phòng buyn-đinh tối om

vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng tròn

Ngửa mặt lên nhìn mặt

có cái gì rưng rưng

như là đồng là bể

như là sông là rừng”

Xưa là vầng trăng tình nghĩa gắn bó, ngỡ rằng không thể nào quên được người bạn tri kỷ, thì nay khi đã về đến thành phố, bỗng chốc vầng trăng ấy lại như “người dưng qua đường”. Thứ tình cảm gắn bó, những ngày gian khổ ấy dường như đã bị con người quên đi.

Xem thêm:  Phân tích bài thơ đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận – Văn mẫu lớp 9 tuyển chọn

Cho đến một đêm, “thình lình đèn điện tắt” và căn phòng tiện nghi ấy tối om. Chính cái giây phút ấy, tác giả mới nhận ra được sự hiện hữ của vầng trăng. Những tình cảm xưa đã quên lãng đi cả một thời nay lại ùa về trong tiềm thức. Ngửa mặt lên nhìn mặt. Mặt của người, nhìn lên mặt của trăng. Ánh sáng của vầng trăng ấy như dội lại cả một thời xưa cũ sống trong tình nghĩa. Thứ tình nghĩa ấy khiến cho người sống ở hiện tại phải có cái gì đó rưng rưng. Rưng rưng vì nhớ lại kỷ niệm, rưng rưng vì trách bản thân đã sớm quên đi tình nghĩa sâu đậm.

Vầng trăng trong bài thơ mang nhiều tầng nghĩa biểu tượng: biểu tượng cho quá khứ trữ tình đằm thắm, biểu tượng cho vẻ đẹp bình dị trong sáng và vĩnh hằng của thiên nhiên.

Khổ thơ cuối cùng là khổ thơ tập trung nhất ý nghĩa biểu tượng.

“Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi người vô tình

ánh trăng im phăng phắc

đủ cho ta giật mình”

dù là con người có quên đi mất sự hiện diện của vầng trăng thì nó vẫn cứ “tròn vành vạnh”. Nó tượng trưng cho quá khứ đẹp đẽ một thời chẳng thể nào phai mờ. Cùng với phép nhân hóa “ánh trăng im phăng phắc” đã khiến cho hình ảnh vầng trăng hiện ra như một nhân chứng lặng lẽ dõi theo cuộc sống của con người sau bao nhiêu năm vất vả. Dù là “im phăng phắc” đấy nhưng ánh trăng ấy, quá khứ ấy cũng đủ làm cho ta giật mình. Dẫu cho người có vô tình quên mất, nhưng quá khứ của một thời thì vẫn vẹn nguyên trong tiềm thức của thời gian.

Xem thêm:  Hãy tả hình ảnh người mẹ hoặc cha của em lúc em mắc lỗi

Câu 3: Nhận xét về kết cấu, giọng điệu của bài thơ. Những yếu tố ấy có tác dụng gì đối với việc thể hiện chủ đề và tạo nên sức truyền cảm của tác phẩm?

Trả lời

Bài thơ mang kết cấu của một câu chuyện được gói gọn lại từ quá khứ đến hiện tại bằng thứ tình cảm dung di đời thường. Nhà thơ vừa kể truyện vừa bộc lộ toàn bộ tình cảm, cảm xúc của mình cho người đọc thấy được những ký ức hào hùng thời chiến đấu.

Thể thơ năm chứ đều đều khiến cho giọng điệu của bài thơ trở nên sâu lắng. Giọng thơ thay đổi theo từng đoạn tương ứng với từng thời kỳ trong cuộc sống của con người. Ở những khổ thơ đầu nhịp thơ trôi chảy tự nhiên theo mạch kể về quá khứ. Đến khổ thứ tư nhịp thơ cất cao như một bước ngoặt đánh dấu kịch tính. Đến khổ thơ cuôi cùng là tâm trạng tha thiết cùng với trầm lắng suy tư.

Câu 4: Xác định thời điểm ra đời của bài thơ “Ánh trăng”. Liên hệ với cuộc đời Nguyễn Duy để phát biểu chủ đề của bài thơ. Theo cảm nhận của em, chủ đề ấy có liên quan gì đến đạo lý, lẽ sống của dân tộc Việt Nam

Trả lời

Bài thơ được viết vào năm 1987 tại thành phố Hồ Chí Minh khi đất  nước đã hòa bình.

Nguyễn Duy cũng đã từng tham gia chiến đấu, sau khi đất nước hòa bình ông trở về thành phố sinh sống. Những kỷ niệm thời chiến không phải ai cũng có thể nhớ hét toàn bộ, nên ông viết bài thơ này như lời tâm sự, một lời nhắn nhủ đến với người đọc.

Đồng thời, lời nhắn nhủ ấy cũng chính là đạo lý, lẽ sống của dân tọc Việt Nam ta. Lẽ sống chung thủy, ân tình cùng với truyền thống uống nước nhớ nguồn bao năm nay.

II. Luyện tập

Có thể bạn quan tâm

Leave a Comment