Home Những bài văn hay lớp 11 Soạn văn Chiều tối chương trình Ngữ văn 11

Soạn văn Chiều tối chương trình Ngữ văn 11

by Huyền Trang

Chiều tối được coi là bài thơ thể hiện rõ nét được chân dung của người chiến sĩ cộng sản Hồ Chí Minh, qua đó Người thể hiện được bản lĩnh kiên cường của người chiến sĩ, đồng thời thể hiện niềm tin mãnh liệt vào tương lai tươi sáng của cuộc cách mạng. Trong bài học ngày hôm nay, các bạn hãy cùng Vanmauhocsinh.com tìm hiểu chi tiết về bài thơ này nhé.

I. Tìm hiểu về bài thơ Chiều tối của Hồ Chí Minh

Câu 1: Phân tích bản dịch thơ với bản dịch nghĩa, tìm những chỗ chưa xác với nguyên tác

Trả lời

  • Câu thơ thứ 2: Nguyên tác có từ “cô” tức là “lẻ, lẻ loi”, nhưng trong bản dịch lại bỏ xót từ này.
  • Nguyên tác “mạn mạn” có nghĩa gốc là “trôi lững lờ” nhưng bản dịch đã không truyền tải hết được nét nghĩa này mà chỉ dịch là “trôi nhẹ”
  • Câu thơ thứ 3: Nguyên tác và bản dịch nghĩa có “thiếu nữ” nhưng đến bản dịch thơ lại thành “cô em”, đã làm mất đi ý nghĩa của từ, tạo nên sự thiếu tôn trọng đối với người thiếu nữ.
  • Nguyên tác và bản dịch nghĩa không có từ “tối” nhưng đến dịch thơ lại xuất hiện từ “tối” đã làm lộ ý thơ của tác giả.

Câu 2: Phân tích bức tranh thiên nhiên và cảm xúc của nhà thơ trong hai câu thơ đầu

Trả lời

Bức tranh thiên nhiên được tác giả thể hiện rõ trong hai câu thơ đầu của bài thơ.

“Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ

Cô vân mạn mạn độ thiên không”

“Chim mỏi về rừng tìm cây ngủ

Chòm mây lẻ loi trôi lững lờ trên tầng không”

Hình ảnh cánh chim mỏi bay về rừng tìm chốn ngủ báo hiêu một ngày đã sắp hết, đàn chim đã dừng mọi hoạt động tìm cho mình một chốn để nghỉ chân sau cả ngày kiếm ăn mệt mỏi. Một hình ảnh cổ điển được rất nhiều tác giả sử dụng trong thơ ca xưa. Cánh chim như trở nặng trời chiều mang theo màn đêm bao phủ khắp nhân gian.

Xem thêm:  Viết thư cho bạn tâm sự về niềm say mê học tập của mình

Trời đã trở chiều, áng mây lẻ loi cô độc vẫn đang lững lờ trôi trong vô định. Áng mây ấy gợi cho con người ta cảm giác man mác đau thương đến vô cùng. Cùng với cánh chim vội vã tìm chốn ngủ trong mệt mỏi, áng mây ấy như vô định mang theo tâm trạng buồn man mác.

Khung cảnh trời chiều quan ngòi bút của Hồ Chí Minh hiện lên một cách nhẹ nhàng, êm ả. Nhưng trong cái êm ả ấy còn vương chút buồn chút vô định của không gian khi chuẩn bị về đêm.

Đứng trước khung cảnh thiên nhiên ấy đã làm cho cảm xúc của con người có đôi chút bâng khuâng loạn nhịp. Đứng trước khung cảnh hoàng hôn của đất trời, chứng kiến những hoạt động chậm rãi của tạo hóa khiến cho con người ta nhận ra rằng, thiên nhiên đất nước cũng đẹp biết bao nhiêu. Từ đó mà tình yêu đối với thiên nhiên vốn đã nồng nàn nay càng sâu sắc thêm.

Khung cảnh hoàng hôn được nhìn bằng con mắt của người tâm trạng nên chính tâm trạng ấy đã tràn ra ngoài cảnh vật thiên nhiên. Chim thì đã tìm chốn nghỉ, còn Bác thì vẫn đi. Cô vân ấy giống như Bác cũng đang cô độc trong khung cảnh rộng lớn này.

Tuy là khổ cực gian khó nhưng tâm hồn Bác vẫn luôn hướng vê sự sống, hướng về niềm tin vào tương lai. Cánh chim sẽ nghỉ, rồi ngày mai nó sẽ có một ngày mới ttrong ánh nắng rạng rỡ hơn trong hành trình kiếm ăn của mình. Áng mây kia cứ trôi rồi sẽ đến hội tụ cùng những vầng mây khác làm nên kỳ tích nào đó chăng.

Xem thêm:  Giới thiệu cây phượng vĩ

Qua đó cìn là tinh thần yêu nước sâu sắc. Dù là lao ngục nhưng Bác vẫn cố gắng trên con đường chuyển lao để mong đợi một ngày được tự do cùng nhân dân xây nghiệp lớn. Một tinh thần thép của toàn dân Việt Nam.

Câu 3: Bức tranh đời sống được cảm nhận trong hai câu sau như thế nào?

Trả lời

Ở hai câu thơ sau là bức tranh về đời sống lao động của nhân dân ta:

“Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc

Bao túc ma hoàn lô dĩ hồng”

Nếu như trong thơ xưa, hình ảnh con người thường trở nên nhỏ bé nhạt nhòa trước thiên nhiên rộng lớn. Trong thơ lãng mạn là hình ảnh người con gái là mỹ nhân. Còn trong thơ của Hồ Chí Minh lại là hình ảnh người lao động mà đại diện là “cô gái xay ngô”. Cô gái ấy là đại diện cho hình ảnh người dân laoo động nổi bật lên làm trung tâm của bức tranh thiên nhiên chiều về.

Hoạt động gắn liền với cô gái là hoạt động xay ngô chuẩn bị cho bữa tối của gia đình sau một ngày làm việc vất vả. Người con gái chịu thương chịu khó trong gia đình đại diện cho hình ảnh người phụ nữ Việt Nam bao đời nay tảo tần. Một nét đẹp đáng quý.

Tác giả đã sử dụng phép điệp vòng, “ma bao túc” ở cuối câu thơ trên được lặp lại ở đầu câu thơ dưới gợi nên vòng xoay của chiếc cối xay ngô. Không chỉ vậ đó còn là công việc diễn ra hàng ngày của người con gái trong gia đình.

Xem thêm:  Bút pháp tả người của Nguyễn Du trong đoạn trích Chị em Thúy Kiều

Cả bài thơ là môt khung cảnh tối dần của trời chiều thì điểm sáng duy nhất đến cuối cùng mới xuất hiện chỉ với một từ “hồng”. Cái từ “hồng” ấy như là nhãn tự của bài thơ, dù là xuất hiện ở cuối bài nhưng chút ánh sáng từ nơi bếp lửa của cô gái xay ngô ấy đã làm sáng cả bài thơ. Từ “hồng” ấy đã đem lại ánh sáng, đem lại hi vọng cho con người sau khoảng thời gian tắm tối u buồn.

Nhà thơ là người có nhãn quan vô cùng sắc sảo, có tình yêu cuộc sống để cảm nhận được nét đẹp bình dị trong lao động thường ngày của người dân. Đồng thời tác giả cũng phải là người có sự lạc quan vào một tương lai tươi sáng, đặt cho mình niềm tin vào tương lai.

Câu 4: Nhận xét về nghệ thuật tả cảnh và ngôn ngữ trong bài thơ

Trả lời

  • Về nghệ thuật: bài thơ vừa mang nét cổ điển với bút pháp chấm phá ước lệ tượng trưng với những hình ảnh, những điển tích điển cố của văn thơ cổ điển giai đoạn trước. Vừa chứa đựng nét hiện đại với bút pháp tả thực sinh động hài hòa. Ngoài ra bài thơ còn có tính hàm xúc ca do phần lớn bài là sự gợi tả về thiên nhiên và con người của tác giả.
  • Ngôn ngữ trong thơ được sử dụng linh hoạt và hết sức sáng tạo. Sử dụng những từ ngữ gợi cảm một cách khéo léo. Cùng với biện pháp láy âm vắt dòng ở hai câu cuối đã khiến cho bài thơ có nhịp điệu tươi vui, khỏe khoắn hơn hẳn. Ngoài ra bài thơ còn mang một nhãn quan đắt giá, làm sáng cả bài thơ bởi từ “hồng” trong câu thơ cuối.

II. Luyện tập

Có thể bạn quan tâm

Leave a Comment