[Văn mẫu học sinh] Phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải

[Văn mẫu học sinh] Phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

Giới thiệu tác giả:

+  Thanh Hải quê ở Thừa Thiên Huế; sinh ra trong một gia đình tri thức nhưng nghèo.

+ Ông là một trong những cây bút có công trong việc xây dựng nền văn học Cách Mạng miền Nam từ những ngày đầu.

Giới thiệu tác phẩm:

+ Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” được sáng tác vào 11/1980 không lâu trước khi tác giả qua đời.

+ Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải thể hiện một khát vọng sống cống hiến những điều tốt đẹp cho đời. Tác giả mong muốn góp một phần mùa xuân nho nhỏ của bản thân để làm đẹp thêm quê hương đất nước.

2. Thân bài

2.1. Cảm xúc của tác giả về mùa xuân thiên nhiên, đất nước và con người

Bức tranh thiên nhiên tươi đẹp và tràn đầy sức sống trong trí tưởng tượng của tác giả:

“Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời”

+ Hình ảnh vẻ đẹp của mùa xuân xứ Huế được thể hiện qua những từ ngữu gợi tả như: sông xanh, hoa tím biếc, chim chiền chiện, hót vang trời.

+ Tiếng chim chiền chiện hót vang góp phần cho mùa xuân thêm náo nhiệt, thêm tươi vui và tràn đầy sức sống.

( Sử dụng những đảo ngữ và từ ngữ gợi tả) => vẻ đẹp của bức tranh mùa xuân xứ Huế hiện lên một cách rõ nét trong từng câu chữ của tác giả Thanh Hải.

Tác giả bày tỏ một thái độ trân trọng, nâng niu đối với mùa xuân quê hương:

“Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng.”

+ Chỉ 2 câu thơ ngắn những tác giả Thanh Hải sử dụng nhiều nghệ thật chuyển đỏi cảm giác như: Thính giác, thị giác, xúc giác.

+ Từ “hứng” thể hiện một thái độ trân trọng, đầy luyến tiếc.

2.2. Cảm xúc của tác giả về mùa xuân đất nước: (khổ 2,3)

“Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy trên lưng

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ

Tất cả như hối hả

Tất cả như xôn xao”

+ Tác giả đã sáng tạo trong việc dừng từ “lộc” và hình ảnh “người cầm súng”, “người ra đồng”. Cho thấy dù vui xuân nhưng người dân vẫn không quên nhiệm vụ quan trọng là lao động, sản xuất.

+ Tác giả sử dụng hai từ láy “hối hả” và “xôn xao” để chỉ nhịp sống lao động khẩn trương vội vã nhưng nhộn nhịp, vui vẻ kết hợp hài hòa với nhau.

=> Đó là một nhiệm vụ quan trong trong việc xây dựng quê hương đất nước ngày càng phát triển và giàu đẹp.

Tác giả Thanh Hải tin tưởng vào tương lai tươi sáng dù có gian lao và khó khăn:

“Đất nước bốn ngàn năm

Vất vả và gian lao

Đất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước”

+ Tác giả Thanh Hải không quên nhắc nhở mọi người nhắc nhở về sự gian lao vất vả đất nước ngày trước chiến đấu vì Cách Mạng

+ Nhắc nhở chúng ta ý thức được điều đó mà không ngừng tiến lên phía trước

=> Với việc sử dụng những điệp ngữ, từ ngữ so sánh và nhân hóa. Giúp mọi người dù làm việc vất vả với một khí thế rất sôi nổi để nhanh xây dựng lại đất nước.

2.3. Ước nguyện chân thành, giản dị của tác giả:

Tác giả ước nguyện hòa nhập cống hiến cho đời:

“Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hòa ca

Một nốt trầm xao xuyến”

+ Điệp ngữ “ta làm” nhằm nhấn mạnh ước nguyện hòa nhập vào đời để làm đẹp cho đời của tác giả.

+ Đặc biệt là tác giả muốn làm một “nốt trầm xao xuyến” để làm xao động lòng người.

Mùa xuân nho nhỏ là một ẩn dụ đầy sáng tạo của nhà thơ khi thể hiện thiết tha, cảm động khát vọng được cống hiến và sống ý nghĩa.

“Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc”

+ Điệp từ “dù là” thể hiện một khát vọng sống mãi để luôn được cống hiến cho đời

+ Dù đang nằm trên giường bệnh nhưng tác giả vẫn tha thiết với cuộc đời, mong muốn sống đẹp và hữu ích, tận hiến cho cuộc đời chung

=> Với một nghị lực và ý chí sống mạnh mẽ, dù đang nằm trên giường bệnh sống những ngày tháng cuối đời. Nhưng trong tinh thần và ý chí của Thanh Hải vẫn rất kiên cường và mạnh mẽ.

2.4. Ca ngợi quê hương đất nước qua làng điệu dân ca xứ Huế

“Mùa xuân ta xin hát

Câu Nam ai, Nam bình

Nước non ngàn dặm mình

Nước non ngàn dặm tình

Nhịp phách tiền đất Huế”

+ Tác giả muốn ôm tất cả những thứ này vào lòng trước khi về với các bụi

+ Tuy nằm trên giường bệnh nhưng ông vẫn rất và tươi và luôn cống hiến

3. Kết bài

Bài thơ năm tiếng có nhạc điệu trong sáng, gần gũi, hình ảnh so sánh, điệp ngữ

Bài thơ là cảm xúc về mùa xuân thiên nhiên đất nước và ước nguyện cống hiến cho đời.

Phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ

Bài văn mẫu

“Mùa xuân có lẽ là mùa đẹp nhất trong năm, là mùa của vạn vật đâm trồi nảy nở và là lúc mà tâm hồn của các thi sĩ lại bay bổng”. Có lẽ mùa xuân đẹp như thế nên Thanh Hải cứ mê mẩn, ông chính là nhà thơ của mùa xuân chính hiệu. Thanh Hải quê ở Thừa Thiên Huế; sinh ra trong một gia đình tri thức nhưng nghèo. Ông là một trong những cây bút có công trong việc xây dựng nền văn học Cách Mạng miền Nam từ những ngày đầu. Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” đucợ sáng tác vào 11/1980 không lâu trước khi tác giả qua đời. Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải thể hiện một khát vọng sống cống hiến những điều tốt đẹp cho đời. Tác giả mong muốn góp một phần mùa xuân nho nhỏ của bản thân để làm đẹp thêm quê hương đất nước.

Mùa xuân là mùa đẹp nhất trong năm, là mùa của sự đâm chồi nảy lộc. Cái mùa mà người ta rất phấn khởi, hi vọng vào một điều gì đó may mắn và thành công. Có lẽ vì thế mà nó đã chiếm chọn trọn tình cảm của tác giả Thanh Hải, ông đã đặt tình yêu của mình một cách rất mãnh liệt vào mùa xuân. Đó cũng là lí do tại sao tác giả sáng tác nên bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”. Và chúng ta cũng có thể coi đây là bài thơ và cũng là món quà quý báu mà Thanh hải để lại cho đời trước khi rời khỏi cõi vĩnh hằng.

Mùa xuân mà Thanh Hải yêu, mùa xuân cũng là mùa được nhiều người yêu thích. Thế thì cảm giác của tác giả về mùa xuân thiên nhiên đất trời sẽ như thế nào? Đó là bức tranh thiên nhiên tươi đẹp và tràn đầy sức sống trong trí tưởng tượng của tác giả:

“Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời”

Ngay khi mở đầu bài thơ tác giả đã sử dụng từ “mọc” thể hiện một sức sống rất mạnh mẽ và kiên cường giữa dong đời của “bông hoa tím biếc”. Chính bông hoa ấy dù là “một bông hoa tím biếc” nhưng nó cũng làm đẹp cho đời, cho dòng sông xanh kia. Nhưng tác giả vẫn không muốn như thế, Thanh Hải muốn tất cả chúng ta phải cùng nhau làm đẹp cho đời, cho cuộc sống mai sau. Bên cạnh đó còn sử dụng những đảo ngữ. Tiếng chim chiền chiện hót vang góp phần cho mùa xuân thêm náo nhiệt, thêm tươi vui và tràn đầy sức sống. Mùa xuân đã khác biệt rất lớn đối với các mùa trong năm, nhưng mùa xuân ở Huế lại còn đặc biệt và thơ mộng hơn gấp bội:

“Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng.”

Chỉ 2 câu thơ ngắn những tác giả Thanh Hải sử dụng nhiều nghệ thật chuyển đỏi cảm giác như: Thính giác, thị giác, xúc giác. Từ “hứng” thể hiện một thái độ trân trọng, đầy luyến tiếc. Chỉ có sáu câu thơ mà có đủ cả âm thanh, màu sắc, dòng sông, bông hoa, tiếng chim, bầu trời cao lồng lộng. Cảnh mùa xuân mở ra một không gian phóng khoáng nhưng lại dịu dàng, tươi mát, một không gian rất Huế.

Trong không khí mùa xuân rộn ràng và tưng bừng, tác giả nhắc đến người cầm súng và người ra đồng, họ là hai lực lượng tiêu biểu nhất cho đất nước, làm hai nhiệm vụ quan trọng nhất đó là sản xuất và chiến đấu. Đó cũng chính là cảm xúc dạt dào cuat Thanh Hải đối với mùa xuân thiên nhiên đất nước:

“Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy trên lưng

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ

Tất cả như hối hả

Tất cả như xôn xao”

Tác giả đã sáng tạo trong việc dừng từ “lộc” và hình ảnh “người cầm súng”, “người ra đồng”. Cho thấy dù vui xuân nhưng người dân vẫn không quên nhiệm vụ quan trọng là lao động, sản xuất. Để Thanh hải muốn nhấn mạnh rằng dù có vui xuân như thế nòa thì nhiệm vụ quan trọng của chúng ta vẫn là sản xuất và chiến đấu. Nhưng cũng nhờ mùa xuân đã cho ta thêm nhiều niềm vui và niềm phấn khởi mới vào tương lai tươi sáng hớn. Tác giả sử dụng hai từ láy “hối hả” và “xôn xao” để chỉ nhịp sống lao động khẩn trương vội vã nhưng nhộn nhịp, vui vẻ kết hợp hài hòa với nhau. Đó là một nhiệm vụ quan trong trong việc xây dựng quê hương đất nước ngày càng phát triển và giàu đẹp. Tác giả Thanh Hải tin tưởng vào tương lai tươi sáng dù có gian lao và khó khăn:

“Đất nước bốn ngàn năm

Vất vả và gian lao

Đất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước”

Khi viết về đất nước, nhà thơ chỉ viết có bốn câu thơ nhưng bốn câu thơ đó thật tự hào. Tự hào về quá khứ oai hùng và khẳng định về một tương lai tươi sáng của quê hương mình. Từ ngữ giản dị “bốn nghìn năm” giống như nhà thơ đang kể chuyện tâm tình về đề tài lịch sử. Mấy ngàn năm nước Việt ta đã trải qua biết bao gian lao, vất vả – kể từ lúc vua Hùng dựng nước rồi đến lúc nhân dân ta cùng nhau giữ lấy nước. Ta cũng bắt gặp lòng tự hào ấy trong nhiều tác phẩm văn học. Nhưng niềm tự hòa của Thanh Hải trong “mùa xuân nho nhỏ” lại nét rét riêng nổi bật. Đó là sự tự hào pha lẫn kêu hãnh, từ “cứ” đã thể hiện tất cả niềm tự hòa ấy. Với việc sử dụng những điệp ngữ, từ ngữ so sánh và nhân hóa. Giúp mọi người dù làm việc vất vả với một khí thế rất sôi nổi để nhanh xây dựng lại đất nước.

Càng viết càng hay và càng nhập tâm, nếu như mở đầu bài thơ tác giả xưng “tôi” nhưng đến khổ thơ này Thanh Hải lại xưng “ta”. Có lẽ đây có thể là cái ta riêng của tác giả nhưng lại hòa vào cái ta chung vào mọi người:

“Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hòa ca

Một nốt trầm xao xuyến”

Điệp ngữ “ta làm” nhằm nhấn mạnh ước nguyện hòa nhập vào đời để làm đẹp cho đời của tác giả. Dù đang nằm trên giường bệnh sống những ngày tháng cuối đời, nhưng lòng tác giả vẫn luôn hừng hực khi thế mạnh mẽ.  Đặc biệt là tác giả muốn làm một “nốt trầm xao xuyến” để làm xao động lòng người. Cánh chim, cành hoa rất nhỏ bé, nhưng chim vô tư cống hiến những tiếng hót hay cho đời. Nốt nhạc trầm không đủ tạo nên một bản nhạc hay nhưng nó cũng góp phần tạo nên những cung bậc khác nhau của bản nhạc. Mượn cánh chim trời, đóa hoa thơm, nốt nhạc trầm, để bày tỏ lòng mình. Nhà thơ muốn được góp phần công sức bé nhỏ của mình trong công cuộc xây dựng quê hương.

Mùa xuân nho nhỏ là một ẩn dụ đầy sáng tạo của nhà thơ khi thể hiện sự thiết tha, cảm động rất khát vọng được cống hiến và sống ý nghĩa.

“Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc”

Tác giả tự nhận mình là “một mùa xuân nho nhỏ” nhưng “lặng lẽ dâng cho đời”. Tác giả muốn góp một ích công sức của mình vào mùa xuân thiên nhiên đất nước để làm đẹp thêm cho đời. Điệp từ “dù là” thể hiện một khát vọng sống mãi để luôn được cống hiến cho đời. Dù đang nằm trên giường bệnh nhưng tác giả vẫn tha thiết với cuộc đời, mong muốn sống đẹp và hữu ích, tận hiến cho cuộc đời chung. Với một nghị lực và ý chí sống mạnh mẽ, dù đang nằm trên giường bệnh sống những ngày tháng cuối đời. Nhưng trong tinh thần và ý chí của Thanh Hải vẫn rất kiên cường và giàu ý chí.

Dù bài thơ có phần ít nhắc đến Huế, mặc dù ta biết bài thơ sáng tác ở Huế, nói về mùa xuân xứ Huế. Nhưng dẫu có ít nhắc đến nhưng với giọng thơ ngọt ngào, dịu dành và có những câu ca đậm chất Huế cũng khiến người đọc nhận ra đặc biệt là khổ thơ cuối:

“Mùa xuân ta xin hát

Câu Nam ai, Nam bình

Nước non ngàn dặm mình

Nước non ngàn dặm tình

Nhịp phách tiền đất Huế”

Nếu như ở những khổ thơ trên tác giả muốn cống hiến công sức của mình, tài năng của mình cho đất nước thì ở khổ cuối Thanh Hải đã muốn cất cao lời ca tiếng hát của mình cho đất trời xứ Huế. Một câu hát buồn cân bằng tâm trạng cuat tác giả, đó là câu hát da diết, dai dẳng. Lời ca như vang vọng, gợi mở ra một cái tình nhỏ bé trong cái ngàn dặm rộng lớn, mênh mang nhưng vẫn rất gần gũi, tràn đầy yêu thương và ấm áp. Tiếng hát đằm thắm hiền hoà xen với những tiếng phách giòn giã, tươi vui đã kết lại bài thơ. Bài thơ khơi lên là dòng sông là tiếng chim hót vang trời xứ Huế. Kết thúc lại là nước non và tiếng hát tươi vui cả tình yêu nước non ngàn dặm, tình yêu quê hương đất nước. Qua đó thể hiện một sự lạc quan đáng khâm phục của Thanh Hải!

Qua bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải với việc sử dụng nghệ thuật điệp ngữ, hình ảnh gợi tả, nhạc điệu trong sáng tha thiết và gần gũi đã giúp bài thơ trở nên rất đặc sắc. Từ đó ta thấy được một thông điệp ý nghĩa mà Thanh Hải gửi gắm là phải biết yêu mến và gắn bó với đất với cuộc đời, phải biết sống và cống hiến cho đất nước. Ta thấy được một nghị lực sống mạnh mẽ của tác giả dù đang nằm trên giường bệnh và sống những ngày tháng cuối đời. Dù như thế nào chúng ta vẫn phải sống thật lạc quan và ý nghĩ bởi vì:

“Nếu là con chim, chiếc lá,

Con chim phải hót, chiếc lá phải xanh

Lẽ nào vay mà không trả,

Sống là cho, đâu chỉ nhận riêng mình.”

(Tố Hữu)

Ngọc Như

Đánh giá bài viết



DMCA.com Protection Status