[Văn mẫu học sinh] Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

[Văn mẫu học sinh] Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

Giới thiệu tác giả:

+ Hữu Thỉnh tên đầu đủ là Nguyễn Hữu Thỉnh quê ở Vĩnh Phúc

+ Ông viết nhiều và viết hay về con người và cuộc sống nông thôn vào mùa thu.

Giới thiệu tác phẩm:

+  Bài “Sang thu” được viết năm 1977 khi thời điểm giao mùa từ hạ sang thu ở nông thôn Bắc Bộ.

+ Cảm nhận sâu sắc về mùa thu Bắc Bộ, và sự chuyển biến đất trời nơi đây rất nhẹ nhàng mà rõ rệt.

2. Thân bài

2.1. Sự biến dổi của đất trời lúc sang thu:

“Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về”

+ Những cụm từ như: “hương ổi”, “gió se”, “sương chùng chình” đều là những hình ảnh gợi tả rất sống động. Tác giả Hữu Thỉnh muốn gợi ta biết nhiều hơn về mùa thu Bắc Bộ, ở đây thì mùa thu trái cây mới chín nhiều trong đó có ổi, có gió se và cũng nhờ làng gió se se lạnh ấy đưa hương ổi kích thích khứu giác của nhiều người.

+ bênh cạnh đó còn có từ “phả”: Động từ có nghĩa là toả vào, trộn lẫn -> gợi mùi hương ổi ở độ đậm nhất, thơm nồng quyến rũ, hoà vào trong gió heo may của mùa thu, lan toả khắp không gian tạo ra một mùi thơm ngọt mát – hương thơm nồng nàn hấp dẫn của những vườn cây sum suê trái ngọt ở nông thôn Việt Nam.

+ Sương chùng chình: Những hạt sương nhỏ li ti giăng mắc như một làm sương mỏng nhẹ nhàng trôi, đang “cố ý” chậm lại thong thả, nhẹ nhàng, chuyển động chầm chậm sang thu. Hạt sương sớm mai cũng như có tâm hồn

“Sông được lúc dềnh dàng

Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu”

+ Với những hình ảnh “sông dềnh dàng”, “chim vội vã”, “mây mùa hạ”, “sang thu”,… đều là những hình ảnh gợi tả. Với hình ảnh “sông dềnh dàng” tác giả thể hiện sự luyến tiếc của con sông về mùa hạ , nó chầm chậm trôi, không nỡ rời xa mùa hạ thân thương.

+ Những chú “chim vội vã” tìm nơi di trú về phía Nam. Và “đám mây mùa hạ” là những đám mây đen bắt đầu dần chuyển sang tròn xanh để đón thu về

2.2. Những cảm nhận về thời tiết và đời người:

“ Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn mưa

Sấm cũng bớt bất ngờ

Trên hàng cây đứng tuổi”

+ Dấu hiệu và thời tiết chuyển mùa khi “còn nắng” nhưng đã vơi dần “cơn mưa”. Với biện pháp tả thực được tác giả đã tái hiện một cách chân thực về thời khắc chuyển từ hạ sang thu.

+ Nắng – hình ảnh cụ thể của mùa hạ. Nắng cuối hạ vẫn còn nồng, còn sáng nhưng đã nhạt dần, yếu dần bởi gió se đã đến chứ không chói chang, dữ dội, gây gắt.

+  Mưa cũng đã ít đi. Cơn mưa mùa hạ thường bất ngờ chợt đến rồi lại chợt đi. Từ “vơi” có giá trị gợi tả, diễn tả cái thưa dần, ít dần, hết dần những cơn mưa rào ào ạt, bất ngờ của mùa hạ.

+ Hình ảnh ẩn dụ “sấm”. Sấm chính là tượng trưng cho những biến đổi của cuộc đời con người, và cũng là sự biến đổi của hiện tượng tự nhiên.

=> Hữu Thỉnh có một chút gì đó tiếc nuối cho những gì đã qua.

3. Kết bài

Sử dụng nghệ thuật: nhân hóa, hình ảnh gợi tả, ẩn dụ và kết hợp tả thực.

Bài thơ thể hiện những cảm nhận tinh tế của nhà văn trước vẻ đẹp của tự nhiên trong khoảnh khắc giao mùa.

Phân tích bài thơ Sang thu

Bài văn mẫu

Nếu như Nguyễn Khuyến đã có bài thơ “Câu cá mùa thu” nói lên một nét thu đẹp tĩnh lặng nơi làng quê xưa, biểu lộ mối tình thu đẹp mà cô đơn, buồn của một nhà Nho nặng tình với quê hương đất nước. Thì Hữu Thỉnh cũng có một bài thơ viết về mùa thu rất tinh tế và sâu sắc không kém. Ông viết nhiều và viết hay về con người và cuộc sống nông thôn vào mùa thu. Bài “Sang thu” được viết năm 1977 khi thời điểm giao mùa từ hạ sang thu ở nông thôn Bắc Bộ. Bài thơ là sự cảm nhận sâu sắc về mùa thu Bắc Bộ, và sự chuyển biến đất trời nơi đây rất nhẹ nhàng mà rõ rệt.

Nếu như mùa xuân là mùa của sự đâm chồi nảy lộc, mùa đông lạnh buốt, mùa hạ là mùa nóng nhất trong năm, thế thì mùa thu có những gì? Liệu mùa thu có gì mà cả Nguyễn Khuyến và Hữu Thỉnh đều say đắm mùa thu như thế? Mùa thu nhẹ nhàng của sự chuyển giao từ hạ, nó không nóng lắm, không mưa nhiều, bầu trời lúc nào cũng trong xanh mơn mởn. Chính điều ấy đã làm các thi sĩ say đắm. cũng từ dạo ấy mà Hữu Thỉnh đã cho ra đời bài “Sang thu” rất độc đáo. Nghe tên nhan đề bài thơ cũng giúp chúng ta phần nào hình dung ra nội dung của sự giao mùa ấy.

Mở đầu bài thơ với một tâm trạng nhẹ nhàng như đón nhận. Đó chính là sự biến đổi của đất trời lúc sang thu:

“Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về”

Những cụm từ như “hương ổi”, “gió se”, “sương chùng chình” đều là những hình ảnh gợi tả rất sống động. Tác giả Hữu Thỉnh muốn gợi ta biết nhiều hơn về mùa thu Bắc Bộ, ở đây thì mùa thu trái cây mới chín nhiều trong đó có ổi, có gió se và cũng nhờ làng gió se se lạnh ấy đưa hương ổi kích thích khứu giác của nhiều người. Bênh cạnh đó còn có từ “phả”đó là động từ có nghĩa là toả vào, trộn lẫn vào nhau gợi mùi hương ổi ở độ đậm nhất, thơm nồng quyến rũ, hoà vào trong gió heo may của mùa thu, lan toả khắp không gian tạo ra một mùi thơm ngọt mát – hương thơm nồng nàn hấp dẫn của những vườn cây sum suê trái ngọt ở nông thôn Việt Nam. Những dòng thơ mở đầu thật nhẹ nhàng thật thích thú, cụm từ “sương chùng chình”đó là những hạt sương nhỏ li ti giăng mắc như một làm sương mỏng nhẹ nhàng trôi, đang “cố ý” chậm lại thong thả, nhẹ nhàng, chuyển động chầm chậm sang thu. Hạt sương sớm mai cũng như có tâm hồn tình cảm như con người.

Một sự chuyển giao và một sự báo hiệu “hình như thu đã về” có lẽ làm Hữu Thỉnh giật mình. Tác giả bỡ ngỡ thu sau về nhanh đến thế, làm người ta bồi hồi trước cảnh vật nơi đây vẫn có chút gì đó lưu luyến:

“Sông được lúc dềnh dàng

Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu”

Nếu như ở khổ thơ thứ nhất, tác giả chỉ mới suy đoán “hình như thu dã về” thì có lẽ ở khổ thơ thứ hai này Hữu Thỉnh đã chắc chắn thu thật sự về rồi. Đó chính là nhờ vào sự biến đổi của cảnh vật xung quanh một cách rất rõ nét. Những con sông trôi chậm, chim chóc vội vã:

“Sông được lúc dềnh dàng

Chim bắt đầu vội vã”

Thu có mặt ở khắp nơi, rất hiện hình, cụ thể. Dòng sông không còn cuôn cuộn dữ dội như những ngày mưa lũ mùa hạ mà trôi một cách dềnh dàng, thanh thản. Mọi chuyển động dường như có phần chậm lại, chỉ riêng loài chim là bắt đầu vội vã. Trời thu lạnh làm cho chúng phải chuẩn bị những chuyến bay chống rét khi đông về. Để viết được chân thực như thế ta phải dành một lời khen vô cùng sâu sắc trước sự am hiểu và óc quan sát cực kì tinh tế của Hữu Thỉnh. Đúng thật dù làm bất cứ việc đều phải đặt tâm huyết tình cảm của mình vào thì nó sẽ truyền tải đến người tiếp nhận một cách cụ thể và sâu sắc nhất. Sự quan sát tinh tế của Hữu Thỉnh được nâng lên từ dòng sông lên đến trời cao vời vợi:

“Có đám mây mùa hạ

Vắt nữa mình sang thu”

Khép lại khổ thơ thứ hai là hình ảnh đám mây được nhân hóa với hành động “vắt nửa mình”. Hình ảnh thơ rất giàu tính chất tạo hình trong không gian và có ý nghĩa diễn tả sự vận động của thời gian. Đám mây trắng buốt mềm mại trải dài như một tấm lụa treo ngang trên bầu trời, rất nhẹ nhàng, duyên dáng. Và mây cũng chính là ranh giới chao nghiêng giữa hai mùa hạ – thu. Câu thơ tạo cho người đọc, người nghe một cảm giác lơ lửng, như đang bồng bềnh theo những đám mây rất lãng mạn và thích thú. Những đám mây đen của mà hạ đã thay thế dần sang màu xanh trong vắt và cao hơn. Những đặc trưng đó là như phần khẳng định chắc chắn không còn mùa hạ nữa mà chính là sự chuyển sang mùa thu. Cảnh vật trở nên vừa hư lại vừa thực, đó là sản phẩm của trí tưởng tượng rất nên thơ và hết sức độc đáo, mới mẻ của tác giả. Tóm lại, với một hệ thống những hình ảnh đẹp, giàu tính chất tạo hình trong không gian, kết hợp với nghệ thuật nhân hóa, tương phản, nhà thơ đã khắc họa thành công khung cảnh trời đất khi bắt đầu vào thu thật sống động, tinh tế, nhẹ nhàng.

Khổ thơ cuối bài là một sự gì đó có phần luyến tuyến của tác giả. Xen lẫn vào cảm giác thích thú chính là những cảm nhân về thời tiết và con người:

“ Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn mưa

Sấm cũng bớt bất ngờ

Trên hàng cây đứng tuổi”

Dấu hiệu và thời tiết chuyển mùa khi “còn nắng” nhưng đã vơi dần “cơn mưa”. Với biện pháp tả thực được tác giả đã tái hiện một cách chân thực về thời khắc chuyển từ hạ sang thu. Nắng – hình ảnh cụ thể của mùa hạ. Nắng cuối hạ vẫn còn nồng, còn sáng nhưng đã nhạt dần, yếu dần bởi gió se đã đến chứ không chói chang, dữ dội, gây gắt. Mưa cũng đã ít đi. Cơn mưa mùa hạ thường bất ngờ chợt đến rồi lại chợt đi. Từ “vơi” có giá trị gợi tả, diễn tả cái thưa dần, ít dần, hết dần những cơn mưa rào ào ạt, bất ngờ của mùa hạ. Nhưng quan trong hớn là hình ảnh “sấm”. “Sấm” không chỉ đại diện cho sự biến chuyển của thiên nhiên mà còn tượng trưng cho sự biến đổi trong cuộc đời con người. Ngoài ra còn có hình ảnh “hàng cây đứng tuổi” vừa nói về tụ nhiên vừa nói về độ dốc của tuổi đời con người. Đã có nhà văn rất nổi tiếng từng nói rằng: “Cuộc đời phải trãi qua giông tố, nhưng chớ cuối đầu trước giông tố”. Đời người sẽ có nhiều lúc thăng trầm nhưng đều quan trọng là phải biết đứng lên một cách vững vàng, một cách kiên cường bất khuất.

Tóm lại, với hàng loạt nghệ thuật được sử dụng như viết theo thể năm chữ, hình ảnh thơ đẹp, giàu sức gợi , ngôn ngữ trong sáng, giàu sức biểu cảm đã giúp bài thơ “Sang thu” của Hữu Thỉnh trở nên vô cùng đặc sắc. Tác giả đã thể hiện một mùa thu đẹp như tranh vẽ, đó là sự chuyển biến nhẹ nhàng từ hạ sang thu mang theo biết bao sự lưu luyến của vạn vật và đương nhiên có cả con người. Qua đó, cho chúng ta thấy được tài quan sát tinh tế và tình yêu dành cho mùa thu rất mãnh liệt của tác giả Hữu Thỉnh!

Ngọc Như

[Văn mẫu học sinh] Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh
1 (20%) 1 đánh giá



DMCA.com Protection Status