Home Những bài văn hay lớp 11 [Văn mẫu học sinh] Phân tích đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia của Vũ Trọng Phụng

[Văn mẫu học sinh] Phân tích đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia của Vũ Trọng Phụng

by Huyền Trang

[Văn mẫu học sinh] Phân tích đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia của Vũ Trọng Phụng

Dàn ý chi tiết

1.

Hướng dẫn

Mở bài

Giới thiệu tác giả tác phẩm

2. Thân bài

2.1. Nhan đề và tình huống trào phúng

* Nhan đề

– Đầy đủ là Hạnh phúc của một tang gia – Văn Minh nữa cũng nói vào – Một đám ma gương mẫu.

– Nhan đề Hạnh phúc của một tang gia

+ Chứa đựng mâu thuẫn trào phúng, hàm chứa tiếng cười chua chát: tang gia >< hạnh phúc.

+ Lạ, giật gân, gây chú ý.

=> Phản ánh đúng một sự thật mỉa mai, hài hước và tàn nhẫn: con cháu của đại gia đình này thật sự sung sướng, hạnh phúc khi cụ cố tổ chết.

*Tình huống trào phúng

– Được mở ra bằng câu văn:Ba hôm sau, ông cụ già chết thật.

– Câu văn ngắn tách hẳn thành một đoạn, mang nội dung thông báo khách quan, lạnh lùng: cụ cố tổ qua đời. Chết thật chứ không phải chết hụt, chết dốinhư lần trước.

=> Như tiếng thở phào, cất đi gánh nặng bấy lâu nay.

Niềm mong mỏi trở thành hiện thực.

2.2. Hạnh phúc của mọi người trước cái chết của cụ cố tổ

Hạnh phúc của tang gia

– Di chúc của cụ cố tổ tới lúc được thực hiện, nghĩa là gia tài kếch xù của cụ được chia cho con cháu chứ không còn là lí thuyết viển vông nữa.

=> Những người sống tìm được hạnh phúc trên xác chết của một người. Tình thân ruột thịt không hề có.

– Niềm vui riêng của mỗi người lại được thể hiện qua nghệ thuật gây cười phong phú.

* Cụ cố Hồng

– Mới ngoài 50 tuổi >< chỉ thích được gọi là cụ cố.

– Đám ma của cụ cố tổ là dịp may để cụ được mặc áo xô gai, lụ khụ chống gậy, vừa ho khạc vừa mếu máo diễn trò già nua ốm yếu giữa phố đông người để thiên hạ phải trầm trồ, khen là gia đình có phúc.

– Không hiểu biết gì >< động mở miệng là: Biết rồi, khổ lắm, nói mãi! (1872 câu).

=> Điển hình cho loại người háo danh, ngu dốt.

* Ông Văn Minh

– Sung sướng vì từ nay mà đi, cái chúc thư kia sẽ vào thời kì thực hành chứ không còn là líthuyết viển vông nữa.

– Chỉ phiền một nỗi: Xuân tuy phạm tội quyến rũ một em gái ông, tố cáo cái tội trạng hoang dâm của một em gái khác nữa của ông, nhưng tình cờ đã gây ra cái chết của ông cụ già đáng chết. Hai cái tội nhỏ, một cái ơn to…

=> Trong tang gia bối rối, Văn Minh vẫn còn tâm trạng để mà suy ngẫm, chiêm nghiệm về “công trạng” của Xuân Tóc Đỏ. Cách so sánh hai cái tội nhỏ, một cái ơn to cho thấy niềm vui sướng vô bờ bến cũng như nỗi mong mỏi bấy lâu nay về cái chết của cụ cố tổ trong Văn Minh. => Đại bất hiếu.

– Đám ma là dịp để nhà cải cách y phục Âu hoá được dịp lăng-xê những mốt y phục táo bạo nhất, có thể ban cho những hai có tang đương đau đớn vì kẻ chết cũng được hưởng chút ít hạnh phúc ở đời.

=> Cơ hội Văn Minh quảng cáo hàng và kiếm tiền.

* Bà Văn Minh

– Sốt ruột vì chưa được mặc đồ tang tân thời.

* Cô Tuyết

– Được dịp mặc bộ y phục Ngây thơ.

=> Cơ hội trưng diện, phô bày sự hư hỏng của kẻ chưa đánh mất cả chữ trinh.

– Chỉ nghĩ đến Xuân Tóc Đỏ, băn khoăn không hiểu vì sao người tình mất mặt.

* Cậu Tú Tân

– Sướng điên người vì được dùng đến cái máy ảnh mới mua. (Khi chưa phát phục, cậu sốt ruột đến điên người lên vì đã chuẩn bị cái máy ảnh mà mãi chưa được dùng).

=> Cơ hội để cậu Tú Tân giải trí và chứng tỏ tài nghệ chụp ảnh của mình.

* Ông Phán mọc sừng

– Sung sướng vì không ngờ cái sừng trên đầu mình lại có giá trị đến thế và ông tin chắc mình cũng được trả công xứng đáng. Bởi cụ cố sở dĩ lăn đùng ra cấm khẩu vì biết tin con rể mọc sừng.

=> Không một ai trong đám con cháu chí hiếu của cụ cố tổ nghĩ đến người nằm xuống là cụ. Tất cả đều vui sướng, đều hân hoan và trong lúc tang gia, mỗi người ai cũng cười thầm trong niềm hạnh phúc của riêng mình.

Hạnh phúc ngoài tang quyến

– Hạnh phúc còn lây lan ra cả những người ngoài tang quyến.

+ Xuân Tóc Đỏ: Danh giá và uy tín càng tăng thêm vì chính nhờ hắn mà cụ cố tổ chết.

+ Cảnh sát Min Đơ và Min Toa đang lúc thất nghiệp được thuê giữ trật tự cho đám tang.+ Xã hội trưởng giả bạn bè của cụ cố Hồng được dịp khoe các thứ huy chương, phẩm hàm và các thứ râu ria trên mép, dưới cằm.

+ Hàng phố được xem một đám ma to tát chưa từng có, đưa đến đâu làm huyên náo đến đấy.

– Nghệ thuật: Tác giả đã dùng trí tưởng tượng, hư cấu, lối nói phóng đại để vẽ bức tranh hí hoạ gây cười gồm rất nhiều những chân dung biếm họa.

Xem thêm:  Giới thiệu về tác phẩm Hạnh phúc của một tang gia của tác giả Vũ Trọng Phụng

=> Lột trần bản chất và sự thật vô nhân tính của xã hội tư sản Việt Nam đương thời.

2.3. Quang cảnh đám tang

– Tác giả tả hai cảnh: Cảnh đám cứ đi trên đường và cảnh hạ huyệt.

– Tả theo trình tự bao quát từ xa tới gần, rồi tả cụ thể một số gương mặt. Chớp được những khoảnh khắc, cử chỉ, lời nói thật tiêu biểu, đắt giá.

Cảnh “đám cứ đi”

– Bề ngoài đám tang được tổ chức thật long trọng, “gương mẫu” nhưng thực chất chẳng khác gì đám rước, nhố nhăng, lố bịch, hổ lốn:

+ Có đủ kiệu bát cống, lợn quay đi lọng, kèn Tây kèn Ta, vòng hoa câu đối…;

+ Người đưa rất đông, toàn là những “giai thanh gái lịch” giàu có nhưng đi đưa chiếu lệ, vừa đi vừa trò chuyện làm ăn, bình phẩm, cười tình, trai gái trêu cợt nhau công khai…

=> Cốt để khoe sự giàu sang một cách lố bịch, hợm hĩnh.

– Câu văn Đám cứ đi. được lặp lại và xuống dòng:

+ Diễn tả tốc độ chậm chạp đến dềnh dàng của đám tang.

+ Một mặt thể hiện sự quyến luyến, đau xót (giả dối) của những người sống, mặt khác để cố ý khoe khoang, phô trương sự giàu có của gia đình cụ cố Hồng.

– Đoàn phúng viếng của Xuân Tóc Đỏ và sư cụ Tăng Phú xuất hiện đột ngột và vênh váo, hỗn láo, chen ngang giữa đường nhưng lại đem vinh dự cho cả nhà cụ cố Hồng, đặc biệt là cho Tuyết.

=> Sự háo danh, rởm hợm của gia đình cụ cố.

Cảnh hạ huyệt

– Màn kịch cuối cùng của chương truyện với sự xuất hiện của các diễn viên rất tài ba. Bề ngoài các nhân vật tỏ ra rất đau đớn nhưng đằng sau đó thì…:

+ Tú Tân biểu diễn cảnh chụp ảnh trong bộ áo tang luộm thuộm, bắt ne tư thế của mọi người, đám con cháu cụ cố tổ tự nguyện trở thành những diễn viên đại tài.

+ Xuân Tóc Đỏ đứng cầm mũ giả vờ nghiêm trang.

+ Phán mọc sừng khóc to những âm thanh lạ “hứt, hứt, hứt”đến lả người đi. ® Diễn viên đại tài làm Xuân Tóc Đỏ cũng không ngờ khi y bất ngờ nhận được tờ năm đồng gấp tư mà ông Phán khéo léo vừa khóc vừa giúi vào tay mình.

=> Bộ mặt giả dối, rởm hợm, háo danh của một gia đình giàu sang mà bất hiếu, bất nghĩa. Đám tang diễn ra như một tấn đại hài kịch, nói lên sự lố lăng, đồi bại của xã hội thượng lưu ngày trước. Cái chết của cụ cố tổ cũng chính là cái chết của đạo đức xã hội của một bộ phận tầng lớp trí thức tư sản bấy giờ.

3. Kết bài

Tổng kết về nội dung và nghệ thuật

[Văn mẫu học sinh] Phân tích đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia của Vũ Trọng Phụng

Phân tích đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia

Bài văn tham khảo

Vũ Trọng Phụng là nhà văn hiện thực xuất sắc nhất của nền văn học hiện đại Việt Nam. Ông sinh ra trong một gia đình nghèo gia truyền, trải qua cuộc sống vất vả cơ cực, Vũ Trọng Phụng phải làm rất nhiều nghề để kiếm sống. Sự từng trải của ông được xem là tài sản quý giá để tạo nên những trang đời cay đắng nhưng để lại ấn tượng mạnh mẽ trong tâm trí người đọc.  Ông “Là một con người bình dị, người của khuôn phép, của nền nếp” (Lưu Trọng Lư). Ông luôn căm ghét xã hội thượng lưu đương thời với những phù phiếm và giả dối, là một nhà văn ý thức mạnh mẽ về giá trị trị ngòi bút của mình, ông chăm chỉ và có sức sáng tạo dồi dào, với bút danh Vũ Trọng Phụng, Thiên Hư đã cho ra đời rất nhiều tác phẩm nổi tiếng trong số đó phải kể đến Số đỏ – một trong những kiệt tác văn chương làm nên tài năng của Vũ Trọng Phụng, những trang văn của ông là những trang đời cay đắng là những kinh nghiệm được đúc kết từ quá trình quan sát tỉ mỉ chi tiết và thấu hiểu tâm lý con người. Số đỏ của Vũ Trọng Phụng đã để lại cho người đọc nhiều bài học giá trị và sâu sắc. Số đỏ được đăng lần đầu tiên ở Hà Nội báo số 40 ngày 07/10/1936 và in thành sách lần đầu năm 1938. Tác phẩm được xem làm làm vinh dự cho mọi nền văn học (Nguyễn Khải)

Ngay từ lần đầu tiên xuất hiện, nhan đề của đoạn trích đã khiến cho người đọc cảm thấy lạ: Hạnh phúc của một tang gia- tang gia phản ánh sự đau buồn, bi lụy cho những ai có người thân đã mất nhưng ở đây nhan đề lại khiến cho người ta cảm thấy hạnh phúc sung sướng, đoạn trích đã hé lộ một sự thật mỉa mai đến tàn nhẫn của những nhân vật trong đó, giữa biển người bao la ấy, tình thân không còn được coi trọng mà nó đã trở thành nơi kiếm chác, làm lợi cho một bộ phận không ít người trong gia đình.

Xem thêm:  “Thơ trước hết là cuộc đời, sau đó mới là nghệ thuật” Anh chị suy nghĩ như thế nào về ý kiến trên?

Từ đây tác giả đã xây dựng một tình huống trào phúng đáng để người đọc suy ngẫm. Mở đầu là câu văn: Ba hôm sau ông cụ già chết thật, câu văn như một câu thông báo gọn, ngắn nhưng cụt lủn  nó như tiếng thở phào cất đi những nỗi lo toan, phiền muộn. Ông cụ chết thật chứ không phải chết hụt, chết dối như những lần trước. Câu văn hé lộ cho người đọc một tấn hài kịch được diễn bởi các nhân vật trong câu chuyện, tấn hài kịch khiến người ta đau đớn, có lẽ mất niềm tin vào tình người, tình thân khi sống và tồn tại giữa biển đời mênh mông này. Cụ cố tổ chết đi là một nỗi mất mát lớn của gia đình, nhưng đặt trong tình huống này nó lại là niềm hạnh phúc không thể nói thành lời của mỗi thành viên trong gia đình, niềm hạnh phúc đó là gì, mỗi chúng ta hãy cùng nhau quan sát và nghiền ngẫm những niềm vui sướng của mỗi thành viên trong gia đình:  Với cụ cố Hồng đã ngài 50 tuổi, thì đám ma là dịp là cụ mặc đồ xô gai, diễn dáng đi lụ khụ của mình, vừa đi vừa ho để phô diễn tất cả những cử chỉ đau thương của mình, câu cửa miệng của cụ là: Biết rồi, khổ lắm nói mãi cụ thích được mọi người chú ý và chỉ trỏ khen ngợi. Cụ cố Hồng là đại diện cho những con người háo danh tư lợi đến mê muội khiến người đọc dở khóc dở cười. Ông Văn Minh- một thành viên khác của gia đình  sung sướng vì từ nay mà đi, cái chúc thư kia sẽ vào thời kì thực hành chứ không còn là lí thuyết viển vông nữa,chỉ phiền một nỗi: Xuân tuy phạm tội quyến rũ một em gái ông, tố cáo cái tội trạng hoang dâm của một em gái khác nữa của ông, nhưng tình cờ đã gây ra cái chết của ông cụ già đáng chết. Hai cái tội nhỏ, một cái ơn to… Trong tang gia bối rối, Văn Minh vẫn còn tâm trạng để mà suy ngẫm, chiêm nghiệm về “công trạng” của Xuân Tóc Đỏ. Cách so sánh hai cái tội nhỏ, một cái ơn to cho thấy niềm vui sướng vô bờ bến cũng như nỗi mong mỏi bấy lâu nay về cái chết của cụ cố tổ trong Văn Minh. Đây là biểu hiện đại bất hiểu của đám con cháu trong gia đình cụ cố tổ.

Đám ma là dịp để nhà cải cách y phục Âu hoá được dịp lăng-xê những mốt y phục táo bạo nhất, có thể ban cho những hai cái tang đương đau đớn vì kẻ chết cũng được hưởng chút ít hạnh phúc ở đời. Đây cũng là cơ hội để Văn Minh quảng cáo những bộ đồ tân thời của của hàng mình và để kiếm tiền. Cô Tuyết ngây thơ tận dụng dịp dám ma của cụ cố tổ để trưng diện những bộ đồ mốt nhất nhằm phô bàu sự hư hỏng của chính mình, trong đầu óc cô không có chỗ cho niềm thương tiếc đám ma cụ cố tổ mà chỉ nghĩ đến Xuân Tóc đỏ không biết mất mặt đi đâu trong đám ma. Cậu Tú Tân được đi du học ở Pháp về thì loay hoay với cái máy ảnh nhằm cho ra đời những kiểu ảnh đời mới nhất, đẹp nhất đây là cơ hội để cậu có thể phô trương tài nghệ chụp ảnh của mình. Thật đáng xót xa thay mỗi người trong gia đình đều có những thú vui và sở thích riêng, tất cả đều được phô trương trong đám ma không giấu giếm. Ông Phán mọc sừng sung sướng vì không ngờ cái sừng trên đầu mình lại có giá trị đến thế và ông tin chắc mình cũng được trả công xứng đáng. Bởi cụ cố sở dĩ lăn đùng ra cấm khẩu vì biết tin con rể mọc sừng. Không một ai trong đám con cháu chí hiếu của cụ cố tổ nghĩ đến người nằm xuống là cụ. Tất cả đều vui sướng, đều hân hoan và trong lúc tang gia, mỗi người ai cũng cười thầm trong niềm hạnh phúc của riêng mình. Đám ma là nơi biểu hiện sức mạnh của đồng tiền và tham vọng, đồng tiền lăn tròn trên lương tâm lăn tròn trên đạo lý làm người làm băng hoại tâm tính của con người, đám ma trở thành nơi lạnh lẽo thiếu vắng tình người tình đời tha thiết. Phải có cái nhìn sắc lạnh, tinh tế và tỉnh táo thì Vũ Trọng Phụng mới có thể phát hiện ra những điều bất thường ở đám ma của cụ cố tổ. Từ đây tác giả có dự cảm không hay về chiều hướng phát triển của xã hội và sự thay đổi tâm lý của người dân Việt Nam trong thời đại Mưa Âu gió Mĩ, thời đại đồng tiền lên ngôi hủy hoại đời sống con người. Những người thân trong đám tang đã vui mừng khôn xiết như thế vậy những người ngoài tang quyền thì như thế nào, theo dõi kĩ mạch truyện chúng ta sẽ có một cái nhìn toàn  cảnh: Với Xuân Tóc Đỏ đám ma là dịp làm tăng thêm danh giá và uy tìn của hắn, với cảnh sát Min Đơ và Min Toa đang lúc thất nghiệp được thuê giữ trật tự cho đám tang, với xã hội trưởng giả bạn bè của cụ cố Hồng đây là dịp khoe các thứ huy chương, phẩm hàm và các thứ râu ria trên mép, dưới cằm.Với những người xung quanh đấy là dịp được xem một đám ma to tát chưa từng có, đưa đến đâu làm huyên náo đến đấy.

Bằng trí tưởng tượng của mình tác giả đã hư cấu, phóng đại để vẽ bức tranh hí hoạ gây cười gồm rất nhiều những chân dung biếm họa nhằm lột trần bản chất và sự thật vô nhân tính của xã hội tư sản Việt Nam đương thời.  Để lại cho người đọc ấn tượng nhiều nhất là cảnh đám cứ đi được Vũ Trọng Phụng xây dựng bởi thủ pháp gián ghép điện ảnh. Bề ngoài đám tang được tổ chức thật long trọng, “gương mẫu” nhưng thực chất chẳng khác gì đám rước, nhố nhăng, lố bịch, hổ lốn: quang cảnh đám tang có đủ kiệu bát cống, lợn quay đi lọng, kèn Tây kèn Ta, vòng hoa câu đối…;Người đưa rất đông, toàn là những “giai thanh gái lịch” giàu có nhưng đi đưa chiếu lệ, vừa đi vừa trò chuyện làm ăn, bình phẩm, cười tình, trai gái trêu cợt nhau công khai…  nhưng bản chất lại cốt để khoe sự giàu sang một cách lố bịch, hợm hĩnh. Câu văn Đám cứ đi. được lặp lại và xuống dòng: Diễn tả tốc độ chậm chạp đến dềnh dàng của đám tang. Một mặt thể hiện sự quyến luyến, đau xót (giả dối) của những người sống, mặt khác để cố ý khoe khoang, phô trương sự giàu có của gia đình cụ cố Hồng.  Đoàn phúng viếng của Xuân Tóc Đỏ và sư cụ Tăng Phú xuất hiện đột ngột và vênh váo, hỗn láo, chen ngang giữa đường nhưng lại đem vinh dự cho cả nhà cụ cố Hồng, đặc biệt là cho Tuyết. Cảnh đám tang đã thể hiện sự háo danh rởm hợm của gia đình cụ cố. Màn kịch cuối cùng của chương truyện với sự xuất hiện của các diễn viên rất tài ba. Bề ngoài các nhân vật tỏ ra rất đau đớn nhưng đằng sau đó thì…: Tú Tân biểu diễn cảnh chụp ảnh trong bộ áo tang luộm thuộm, đám con cháu cụ cố tổ tự nguyện trở thành những diễn viên đại tài. Xuân Tóc Đỏ đứng cầm mũ giả vờ nghiêm trang. Phán mọc sừng khóc to những âm thanh lạ “hứt, hứt, hứt”đến lả người đi. Diễn viên đại tài làm Xuân Tóc Đỏ cũng không ngờ khi y bất ngờ nhận được tờ năm đồng gấp tư mà ông Phán khéo léo vừa khóc vừa giúi vào tay mình. Bộ mặt giả dối, rởm hợm, háo danh của một gia đình giàu sang mà bất hiếu, bất nghĩa. Đám tang diễn ra như một tấn đại hài kịch, nói lên sự lố lăng, đồi bại của xã hội thượng lưu ngày trước. Cái chết của cụ cố tổ cũng chính là cái chết của đạo đức xã hội của một bộ phận tầng lớp trí thức tư sản bấy giờ.

Xem thêm:  Soạn văn Khóc Dương Khuê chương trình Ngữ văn 11

Đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia là một trong những đoạn trích độc đáo, và đặc sắc nhất trong tác phẩm Số đỏ. Đoạn trích là một bi hài kịch, phơi bày bản chất nhố nhăng của một gia đình đồng thời phản ánh bộ mặt thật của xã hội thượng lưu thành thị trước Cách mạng tháng Tám. Đồng thời bộc lộ tài năng nghệ thuật của Vũ Trọng Phụng trong việc tạo tình huống trào phúng cơ bản rồi mở rộng ra những tình huống khác. Phát hiện những chi tiết đối lập gay gắt cùng tồn tại trong một con người, sự vật, sự việc. Sử dụng thủ pháp cường điệu, nói ngược, nói mỉa… được sử dụng một cách linh hoạt. kết hợp miêu tả biến hoá, linh hoạt và sắc sảo đến từng chi tiết, nói trúng nét riêng của từng nhân vật. Qủa thực bằng tài nghệ của mình, Vũ Trọng Phụng đã tạo nên những áng văn chương sâu sắc làm lay động nhận thức và tâm trí người đọc khiến người đọc phải suy nghĩ, phải tự vấn bản thân mình, biết tự điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với xã hội xung quanh, trong đoạn trích chúng ta tự nhận ra sự đau đớn đến tột cùng của tác giả khi xã hội bị băng hoại về đạo đức nhân cách, nhân phẩm của con người bị hạ thấp bởi uy lực của đồng tiền đã sai khiến khiến con người tự biến mình thành trò cười trước mặt thiên hạ. Cho đến ngày nay tác phẩm Số đỏ vẫn còn nguyên giá trị phê phán của nó đối với người đọc.

Hoàng Bạch Diệp

Từ khóa tìm kiếm:

  • hanh phuc mottang gia

Có thể bạn quan tâm

Leave a Comment