Home Những bài văn hay lớp 12 [Văn mẫu học sinh] Phân tích hình tượng người lái đò sông Đà trong tác phẩm Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân

[Văn mẫu học sinh] Phân tích hình tượng người lái đò sông Đà trong tác phẩm Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân

by Huyền Trang

[Văn mẫu học sinh] Phân tích hình tượng người lái đò sông Đà trong tác phẩm Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân

Dàn ý chi tiết

1.

Hướng dẫn

Mở bài:

Giới thiệu đoạn trích Người lái đò sông đà và hình tượng người lái đò trong tác phẩm.

2. Thân bài

Luận điểm 1: Khái quát về tác giả, tác phẩm:

a. Tác giả Nguyễn Tuân:

_ là nhà văn lớn của nền văn học Việt Nam hiện đại.

_sáng tác cả trước và sau cách mạng.

_ là nhà văn suốt đời đi tìm cái đẹp, luôn khám phá thế giới ở bình diện văn hoá và thẩm mỹ, miêu tả con người trong vẻ đẹp tài hoa nghệ sĩ.

b. Tác phẩm;

_ là đoạn trích được rút ra từ tập tuỳ bút Sông Đà được viết năm 1960-  thành quả của chuyến đi gian nan nhưng đầy hứng khởi trên vùng đất Tây Bắc và thoả mãn khát khao “xê dịch” của nhà văn.

Luận điểm 2: Hình tượng người lái đò sông Đà.

a. Lai lịch:

_Là một tay đò lão luyện

+lâu năm trong nghề.

+từng trăm lần xuôi ngược trên dòng sông và tự tay lái chính hơn 60 lần.

+am hiểu đặc điểm của con sông.

b. Vẻ đẹp ngoại hình:

_Ông già chừng 70 tuổi nhưng còn rất khỏe và tráng kiện.

+thân hình: “gọn quánh như chất sừng, chất mun”.

+ hai cánh tay “lêu nghêu như cái sào”.

+đôi chân “khuỳnh khuỳnh như kẹp lấy cái cuống lái tưởng tượng”.

+ nhỡn giới “vời vợi như mong một cái bến xa”.

c. Vẻ đẹp phẩm chất:

_Hoàn cảnh, tình huống xuất hiện đặc biệt:

+ ở con thác dưới.

+cuộc chiến đấu khoong cân sức với dòng sông hung bạo.

=> tỏa sáng những vẻ đẹp phẩm chất ở người lái đò.

+ gan dạ, dũng cảm.

+ thông minh, mưu trí.

+ tài hoa nghệ sĩ.

Luận điểm 3: Đánh giá

3. Kết bài:

Khẳng định ý nghĩa và vẻ đẹp của hình tượng ông lái đò.

[Văn mẫu học sinh] Phân tích hình tượng người lái đò sông Đà trong tác phẩm Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân

Phân tích hình tượng người lái đò sông Đà

Bài văn tham khảo

Nguyễn Văn Siêu viết: “Văn chương có loại đáng thờ và loại không đáng thơ, loại không đáng thờ là loại chỉ chuyên chú ở văn chương, loại đáng thờ là loại chuyên chú ở con người”. Bằng tài năng nghệ thuật của mình, nhà văn Nguyễn Tuân đã sáng tạo nên những trang văn rất riêng. Ông đã xây dựng thành công hình tượng người lái đò trong tùy bút Người lái đò Sông Đà và để lại trong bạn đọc nhiều ấn tượng.

Tùy bút Người lái đò Sông Đà được rút từ tập bút kí Sông Đà. Đó là thành quả chuyến đi thực tế của nhà văn vào những năm 1958- 1960. Chuyến đi gian khó nhưng thỏa mãn niềm khát khao xê dịch khám phá của Nguyễn Tuân để tìm ra thứ vàng mười đã qua thử lửa của thiên nhiên và con người Tây Bắc. Hình tượng ông lái đò mà Nguyễn Tuân xây dựng là kết tinh của vẻ đep tài hoa nghệ sĩ.

Qua lời giới thiệu của tác giả ta thấy đó là một tay đò lão luyện.Tuy đã gần bảy mươi nhưng vẫn rất tráng kiện với vẻ đẹp ngoại hình như kết tinh những tinh hoa vẻ đẹp và sức mạnh của thiên nhiên núi rừng Tây Bắc. Hay chính thiên nhiên miền Tây đã tôi luyện cho người lái đò ấy những tố chất đặc biệt để ông xứng đáng là đối thủ số một của nó.

Xem thêm:  Tại sao nói hình ảnh những chiếc xe không kính là một sáng tạo độc đáo của Phạm Tiến Duật?

Nhưng vẻ đẹp nổi bật nhất ở người lái đò chính là vẻ đẹp phẩm chất tâm hồn. Nhà văn đã đặt nhân vật của mình xuất hiện trên nền cảnh thiên nhiên hùng vĩ, dữ dội, hiểm ác của con thác dưới, trong một tình huống đầy cam gho, thử thách mà Nguyễn Tuân đã gọi là “cuộc thủy chiến dưới mặt trận Sông Đà”. Hình ảnh của thiên nhiên và con người lao động được miêu tả trong thế hoàn toàn đối lập tương phản. Một bên là thiên nhiên hùng vĩ, dữ dội hiểm ác với đủ tướng dữ, quân tợn luôn ở trong thế chủ động tấn công. Một bên là con người nhỏ bé, đơn độc, con thuyền cũng nhỏ bé. Ông lái đò chẳng có phép biến hóa màu nhiệm nào, vũ khí duy nhất trên tay chỉ là mái chèo thô sơ. Cuộc chiến đấu tưởng như không cân sức nhưng cuối cùng, phần thắng thuộc về con người. Chính hoàn cảnh đó đã làm tỏa sáng những phẩm chất cao đẹp của người lái đò đó là chí dũng phi thường và tài hoa nghệ sĩ đã đạt đến mức độ siêu phàm.

 Lòng gan dạ, dũng cảm là phẩm chất cao đẹp ở người lái đò sông Đà. Đó là điều kiện cần thiết đầu tiên để giúp người lái đò vượt qua thác dữ. Điều đó thể hiện ở tinh thần dũng cảm, dám đương đầu với con thác dữ. Bởi với nhiều người, dù chưa nhìn thấy con thác dữ dội và hiểm ác, mà chỉ mới nghe âm thanh tiếng thác gầm réo từ xa với đủ mọi cung bậc giọng điệu cũng đã cảm thấy ghê sợ, hãi hùng. Hơn nữa, với người lái đò, việc vượt thác cũng không phải là một sự kiện hi hữu mà là một công việc thường nhật “để giành cái sống từ tay những cái khác”.

 Lòng gan dạ dũng cảm của người lái đò được thể hiện ở thái độ rất bình tĩnh ứng phó với sự tấn công ào ạt như vũ bão của đội quân đá, sóng  nước ngay ở những giây phút đầu tiên khi con đò vừa chạm đến chân thác: “ Thạch trận dàn bày vừa xong thì con thuyền vụt tới. Phối hợp với đá, nước thác reo hò làm thanh viện cho đá, những hòn đá bệ vệ oai phong lẫm liệt.. Mặt nước hò la vang dậy quanh mình, ùa vào mà bẻ gãy cán chèo”. Ông lái đò tỏ ra rất bình tĩnh, nắm chắc tay chèo để giữ vững con thuyền, giành lại thế chủ động ngay ở những giây phút đầu: “ Ông đò hai tay giữ mái chèo khỏi bị hất lên khỏi sóng trận địa phóng thẳng vào mình kể cả khi sóng thác đã đánh những đòn độc, hiểm nhất khiến người lái đò vô cùng đau đớn, nhưng ông đò cố nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặt lấy cuống lái. Và trên cái thuyền sau bơi chèo vẫn nghe rõ tiếng chỉ huyngắn gọn, tỉnh táo của người cầm lái. “Lòng dũng cảm của người lái đò còn thể hiện ở sự quyết tâm vượt thác đến cùng. Càng đến trùng vi sau, thác đá sông Đà còn trở nên dữ dội, điên cuồng giận giữ. Dòng thác hùm beo đang hồng hộc tế mạnh trên sông Đà. Nhưng người lái đò vẫn quyết tâm cao độ “cưỡi lên thác sông Đà, phải cưỡi đến cùng như là cưỡi hổ”. Rồi đến vòng vây thứ ba, khi bên phải, bên trái đều là cửa tử, còn cửa sinh duy nhất thì bị bọn đá hậu vệ sừng sững chắn ngang. Thiên nhiên chưa chịu lùi bước thì con người không thể đầu hàng. Nhận ra con đường độc đạo vô cùng nguy hiểm nhưng người lái đò vẫn quyết tâm đến cùng để vượt thác. Trên mặt trận Sông Đà, người lao động trở thành người chiến sĩ gan dạ, dũng cảm, bất khuất trong trận chiến đấu với sóng thác Đà giang.

Xem thêm:  Em hãy trình bày suy nghĩ của mình về việc cho và nhận thông qua câu chuyện cười “Cứu người chết đuối”

Dòng thác Sông Đà không chỉ hung bạo, dữ dằn mà còn tàn ác, nguy hiểm. Bởi vậy, lòng dũng cảm chưa đủ để con người vượt thác mà còn rất cần đến sự thông minh, khôn ngoan của con người. Đã bao nhiêu năm gắn bó với nghề, với con sông, ông lái đò am hiểu từng luồng lạch, nắm chắc binh pháp thần sông, thần đá, thuộc quy luật phục kích nơi ải nước hiểm trở này.

Bởi vậy, trong cuộc vượt thác, ông lái đò đã nhận ra sự biến ảo liên tục của các trùng vi thạch trận. Nếu như ở trùng vi thứ nhất, Sông Đà mở ra năm cửa trận, bốn cửa tử và một cửa sinh nằm lập lờ phía tả ngạn. Nhưng đến trùng vi thứ hai, chúng tăng thêm nhiều cửa tử để đánh lừa con thuyền và cửa sinh lại bố trí lệch sang bờ hữu ngạn. Nên sau khi tàn phá trùng vi thứ nhất, ông lái đò không nghỉ tay, nghỉ mắt ma thay đổi chiến thuật để có sự ứng phó kịp thời. Đứa mạnh: “ông tránh mà rảo bơi chèo lên”, đứa yếu thì “ông đè sấn lên mà chặt đôi chân ra để mở đường tiến”. Nhất là ở trùng vi cuối cùng, giữa một dòng sông nhiều cạm bẫy, tưởng như đã bế tắc cùng đường, nhưng với kinh nghiệm dày dạn, sự thông minh mưu trí đã giúp ông lái đò tìm ra con đường độc đạo để đưa con thuyền vượt qua thác dữ.

Với cái nhìn độc đáo của một nhà văn tài hoa, uyên bác. Nguyễn Tuân không chỉ thấy ở con người đời thường, bình dị ấy phẩm chất chí dũng phi thường mà còn phát hiện được vẻ đẹp tài hoa nghệ sĩ cũng đạt đến mức độ siêu phàm.

Tuy chỉ làm công việc lao động giản đơn nhưng ông lại có tâm hồn nghệ sĩ. Ông không thích chạy thuyền ở những quãng sông êm đềm, bằng phẳng vì nó dễ rạn tay, rạn chân và buồn ngủ. Ông chỉ thích chạy đò qua quãng sông lắm thác, nhiều ghềnh. Bởi thế, những cuộc vượt thác đối với ông là niềm đam mê, sự hứng khởi mãnh liệt. Phẩm chất tài hoa của người lái đò thể hiện trước hết ở tài nghệ chinh phục dòng Sông Đà hung bạo. Ngay ở vòng vây thứ nhất, khi đội quân sóng nước đã tung ra những đòn đánh độc hiểm, cùng với sự bình tĩnh và lòng dũng cảm, tài nghệ của người lái đò được thể hiện ở khả năng chèo lái con thuyền vững vàng ứng phó với mọi đòn đánh độc hiểm phá tan trùng vi thạch trận. Rồi đến trùng vi thứ hai, có lẽ do thất trận ở vòng đấu đầu tiên mà dòng thác hùm beo hồng hộc thúc mạnh trên Sông Đà tựa như một huấn luyện viên đang thuần phục con dã thú: nắm chặt lấy bờm sóng đúng luồng, rồi ông đò ghì cương lái, con thác hung bạo và  điên cuồng đã bị chế ngự, khuất phục dưới bàn tay người lái đò, trở nên hiền lành ngoan ngoãn như một chú mèo con.

Xem thêm:  Em hãy phân tích Hạnh Phúc của một tang gia

 Đó còn là tài nghệ của người lái đò Sông Đà trong việc điều khiển, dẫn dắt con thuyền vượt qua những trùng vi hiểm ác và biến ảo. Con thuyền tựa như một con chiến mã đang xung trận với những bước đi thật dũng mãnh và tráng lệ “ bám chắc lấy luồng nước đúng mà phóng nhanh về cửa sinh mà lái miết một đường chéo về đường đá ấy”. Nhất là ở trùng vi thạch trận cuối cùng đầy cam go, thử thách và biến ảo khôn lường. Sự dũng cảm đã thôi thúc ông vượt thác, sự khôn ngoan đã giúp ông tìm luồng nước đúng, còn phẩm chất tài hoa nghệ sĩ đã giúp ông chèo lái con thuyền vượt qua sự vây hãm của trùng vi thạch trận. Người đọc có cảm giác hồi hộp đến nín thở dõi theo từng hoạt động của con thuyền trên dòng nước thác. Ông lái đò tựa như một nhà ảo thuật tài ba, một diễn viên xiếc rất điệu nghệ đang biểu diễn những động tác điêu luyện, chính xác và ngoạn mục. Con thuyền dưới bàn tay chèo lái của ông đồ vừa bơi, vừa như bay, như lượn. Nguyễn Tuân đã từng ca ngợi “đó là một tay lái ra hoa”. Ông đò tựa như người nghệ sĩ đang vẽ đề thơ trên sóng nước.

 Với những phẩm chất cao đẹp đáng quý đó, người lái đò Sông Đà đã điều khiển con thuyền chiến thắng khác giữ để trở về bến bình yên. Đoạn văn miêu tả cảnh ông đò sau khi vượt thác là những trang viết ca ngợi chất thơ trong tâm hồn người lao động trong cuộc sống đời thường: “ sóng thác xèo xèo tan trong trí nhớ. Sông nước lại thanh bình. Đêm ấy nhà  đò đốt lửa trong hang đá…đủ tướng quân dữ tợn vừa rồi”.  Chính sự bình dị đó càng tôn thêm nét kỳ vĩ của con người lao động.

Nguyễn Tuân là người nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp. Ông đã khám phá, miêu tả người lái đò sông đà như sự kết tinh của cái đẹp. Là cây bút vốn theo chủ nghĩa lãng mạn, Nguyễn Tuân không thích những gì bằng phẳng, yên ổn và nhợt nhạt. Xuất hiện trên nền cảnh thiên nhiên hùng vĩ, dữ dội, đầy thử thách để tô đậm vẻ đẹp xuất chúng của nhân vật. Nhà văn đã huy động vốn kiến thức phong phú, đa dạng, ngôn ngữ sống động, giàu chất tạo hình, những hình ảnh so sánh, nhân hóa liên tưởng độc đáo, câu văn biến hóa linh hoạt. Qua hình tượng người lái đò, Nguyễn Tuân đã thể hiện lòng cảm phục tự hào, sự trân trọng tôn vinh những con người lao động  trong những năm đầu xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc. Nhà văn khẳng định rằng phẩm chất anh hùng không chỉ có trong cuộc chiến đấu mà còn có trong cả cuộc sống đời thường. Những người lao động đã âm thầm cống hiến sức lực, tài năng, trí tuệ của mình trong công cuộc dựng xây đất nước.

Hình tượng người lái đò đã khẳng định tài năng cùng phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân. Nếu như trước Cách mạng, Nguyễn Tuân hướng ngòi bút về một thời vang bóng thì nay ông khám phá, tìm đến cái đẹp chính trong cuộc sống hiện tại.Vẻ đẹp của con người lao động sẽ mãi là hình ảnh  sáng trên những trang viết, họ là điểm hội tụ của tài hoa, phẩm chất của người lao động Việt Nam.

Đỗ Thị Thu Trang

Từ khóa tìm kiếm:

  • https://vanmauhocsinh com/van-mau-hoc-sinh-phan-tich-hinh-tuong-nguoi-lai-do-song-da-trong-tac-pham-nguoi-lai-do-song-da-cua-nguyen-tuan

Có thể bạn quan tâm

Leave a Comment