Home Những bài văn hay lớp 12 [Văn mẫu học sinh] Phân tích hình tượng người lính Tây Tiến trong bài thơ Tây Tiến

[Văn mẫu học sinh] Phân tích hình tượng người lính Tây Tiến trong bài thơ Tây Tiến

by Huyền Trang

[Văn mẫu học sinh] Phân tích hình tượng người lính Tây Tiến trong bài thơ Tây Tiến

Dàn ý chi tiết

1.

Hướng dẫn

Mở bài:

Giới thiệu bài thơ Tây Tiến và hình tượng người lính trong bài thơ.

2. Thân bài:

Luận điểm 1: Khái quát tác giả, tác phẩm.

a) Tác giả Quang Dũng

_nhà thơ tiêu biểu thuộc thời kì kháng chiến chống Pháp.

_có tài năng trên nhiều phương diện: sáng tác thơ, vẽ tranh, soạn nhạc…

_giọng thơ hồn hậu, nhẹ nhàng, lãng mạn, tinh tế.

_tập thơ tiêu biểu: Mây đầu ô, Thơ văn Quang Dũng…

b) Bài thơ Tây Tiến:

_viết vào năm 1948.

_cảm hứng chủ đạo là nỗi nhớ của tác giả với đoàn quân Tây Tiến sau gần một năm xa dời đồng đội cũ.

_hình tượng người lính Tây Tiến là hình tượng chủ đạo của toàn bài thơ với vẻ đẹp bi tráng, lãng mạn.

Luận điểm 2: Hình tượng người lính Tây Tiến mang vẻ đẹp bi tráng và lãng mạn.

a. Vẻ đẹp bi tráng:

_ Bi tráng: sự hi sinh, đau thương, mất mát, tráng lệ, hào hùng trong chân dung người lính. Có đau thương nhưng không làm con người trở nên bi lụy, yếu mềm mà trở nên anh hùng.

_Tái hiện chặng đường hành quân gian khổ, khắc nghiệt, hy sinh.

Anh bạn dãi dầu không biết nữa

Gục lên súng mũ bỏ quên đời.

+ “dãi dầu”,” gục”: gợi lên những gian khổ, hi sinh nhưng cũng rất mực thanh thản của người lính.

_Chân dung ngoại hình dị thường, lạ lẫm:

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc

Quân xanh màu lá dữ oai hùm.

_Sự hi sinh anh dũng và lí tưởng cao đẹp.

Rải rác biên cương mồ viễn xứ

Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

Áo bào thay chiếu anh về đất

Sông Mã gầm lên khúc độc hành.

b. Vẻ đep lãng mạn.

+ Đối diện với gian khó, hiểm nguy vẫn tếu táo, tinh nghịch, đối diện khó khăn bằng sự lạc quan.

Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi

Mường Lát hoa về trong đêm hơi

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

+ tình cảm quân dân thắm thiết:

Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói

Mai Châu mùa em thơm nếp xôi.

+đời sống tinh thần lãng mạn:

Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa

Kìa em xiêm áo tự bao giờ

Khèn lên man điệu nàng e ấp

Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ.

+tâm hồn mộng mơ:

Mắt trừng gửi mộng qua biên giới

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm.

Luận điểm 3: Đánh giá

_ Vẻ đẹp lãng mạn và vẻ đẹp bi tráng của người lính Tây Tiến luôn song hành, trong bi tráng có lãng mạn. Tất cả góp phần làm hoàn thiên chân dung người lính Tây Tiến.

3. Kết bài:

Khẳng định hình tượng người lính Tây Tiến.

[Văn mẫu học sinh] Phân tích hình tượng người lính Tây Tiến trong bài thơ Tây Tiến

Phân tích hình tượng người lính Tây Tiến

Bài văn tham khảo

Chiến tranh qua đi nhưng đã để lại vô số đau thương trong mỗi người. Những mất mát, hi sinh của một thời kháng chiến oanh liệt, hào hùng được tái hiện qua rất nhiều tác phẩm. Tạo nên dòng văn học kháng chiến và tô điểm vào đó là Tây Tiến của Quang Dũng. Trong toàn bộ bài thơ, hình tượng người lính Tây Tiến được khắc họa rất rõ nét.

Tác giả Quang Dũng là tên tuổi nổi bật của thơ ca kháng chiến chống Pháp. Ông là một người rất đa tài trên nhiều lĩnh vực làm thơ, sáng tác nhạc, vẽ tranh…Thơ ông thể hiện sự phóng khoáng, hồn hậu, lãng mạn, tài ba. Tên tuổi Quang Dũng gắn liền với những tập thơ tiêu biểu như Mây đầu ô, Thơ văn Quang Dũng..

Tây Tiến là tên một đơn vị quân đội được thành lập vào năm 1947 với nhiệm vụ bảo vệ biên giới Việt- Lào. Và nhà thơ Quang Dũng là đại đội trưởng của binh đoàn Tây Tiến. Hơn ai hết, Quang Dũng gắn bó và lưu giữ kỉ niệm cùng đồng đội, đồng chí. Nên sau khi phải chuyển sang đơn vị khác vào năm 1948, nỗi nhớ đồng đội cũ và chiến trường xưa đã trở thành nguồn cảm hứng giúp nhà thơ viết lên Tây Tiến. Hình tượn người lính Tây Tiến hiện lên rất chân thực dưới ngòi bút Quang Dũng.

Vẻ đẹp bi tráng của chiến sĩ Tây Tiến muốn nói đến sự hi sinh cao cả, ý chí, tinh thần hùng tráng của họ. Vượt trên mọi gian khổ khó khăn, người lính dũng cảm đối mặt với nghịch cảnh. Hình ảnh bi tráng người lính hiện lên trong bài thơ bi thương mà không hề bi lụy.

Chặng đường hành quân của người lính phải đối mặt với vô số hiểm nguy, hiện thực xoay quanh con đường hành quân rất gian khó.

Anh bạn dãi dầu không bước nữa

Gục lên súng mũ bỏ quên đời.

Đây là hai câu thơ ghi lại một chi tiết rất hiện thực trên con đường hành quân ra trận của những người lính Tây Tiến. Hai chữ “dãi dầu” gợi bao vất vả, nhọc nhằn mà người lính Tây TIến phải vượt qua ở núi rừng miền Tây hiểm trở. Cùng với đói r,ét ốm đau, bệnh tật, nhiều người lính đã ngã xuống trên con đường hành quân khi chưa kịp ra tới chiến trường. Nhưng Quang Dũng đã diễn tả cái bi ấy bằng cảm hứng lãng mạn, qua những cụm từ như không bước nữa, gục lên súng mũ, bỏ quên đời, khiến sự ra đi của các anh trở nên thanh thản, nhẹ nhàng.  Các anh dường như đang dừng chân nghỉ bước, đang ngủ quên một cách vô tư hồn nhiên trên dọc đường đi. “Sự nhẹ hóa” cái chết của những người chiến binh Tây Tiến càng tô đậm tinh thần hào hùng,  bất khuất của đoàn binh.

Xem thêm:  Suy nghĩ về câu: ” Có làm thì mới có ăn, không dưng ai dễ đem phần đến cho”

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc

Quân xanh màu lá dữ oai hùm.

Hình ảnh đoàn quân Tây Tiến được hiện lên với những nét vẽ ngoại hình dị thường, lạ lẫm. Hình ảnh một đoàn binh không mọc tóc, quân xanh màu lá chính là hệ quả của cuộc sống sinh hoạt và chiến đấu trong điều kiện vô cùng thiếu thốn, gian khổ của những năm đầu kháng chiến chống Pháp: đói khát, ốm đau, căn bệnh sốt rét rừng hoành hành đến rụng cả tóc đầu, gương mặt trở nên xanh xao vàng vọt. Nhưng cũng có người  tự cạo trọc đầu để thuận tiện hơn trong sinh hoạt và chiến đấu. Cuộc sống gian khổ thiếu thốn đó đã được Tố Hữu, Chính Hữu miêu tả chân thực trong những câu thơ của mình. Đến thơ Quang Dũng, hiện thực thậm chí còn khắc nghiệt hơn. Nhưng Quang Dũng đã tái hiện hiện thực bằng cảm hứng lãng mạn, bằng biện pháp đảo, phủ  định “không” cùng những thanh chắc mạnh mẽ. Những người chiến binh ấy không cần có tóc, không cần mọc tóc chứ không phải do tóc của họ không mọc được. Không phải một cá nhân mà cả một đoàn quân trọc đầu. Vừa dị thường lạ lẫm, vừa ngạo nghễ.  Hình ảnh quân xanh màu lá màu của lá rừng, của cành lá ngụy trang trên ba lô người chiến sĩ-  cũng là màu của sự sống.  Kết hợp cùng với ẩn dụ dữ oai hùm. Hình ảnh đoàn quân Tây Tiến  hiện lên thật oai phong lẫm liệt, tràn đầy khí phách tựa như con hổ chốn rừng thiêng.

Những vần thơ sau Quang Dũng đã tập trung miêu tả vẻ đẹp bi tráng của người lính Tây Tiến, với lý tưởng và hy sinh cao đẹp.

Rải rác biên cương mồ viễn xứ

Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

 Hai câu thơ thơ đã phản ánh sự thật khốc liệt của chiến tranh, về sự hy sinh của người  lính Tây Tiến. Câu thơ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh giống như một câu hát hùng tráng vang lên để khẳng định lí tưởng cao đẹp của người chiến sĩ với tinh thần quyết tử cho tổ quốc quyết sinh. Quyết tâm lên đường chiến đấu với lý tưởng giành độc lập dân tộc và giải phóng đất nước, câu thơ sử dụng thủ pháp nghệ thuật đối lập chia câu thơ làm hai vế. Một bên là chiến trường khói lửa ác liệt với những chết chóc, hy sinh. Một bên là tương lai phơi phới với tuổi trẻ đầy xuân sắc. Họ không tiếc thân mình, chấp nhận chiến đấu hi sinh để bảo vệ từng tấc đất của vùng biên giới Việt Lào. Những người lính khi lên đường theo tiếng gọi của tổ quốc họ luôn xác định đó là con đường chết chóc như Tố Hữu đã viết;

 Đời cách mạng từ khi tôi đã hiểu

 Dấn thân ngô là phải chịu tù đaỳ.

 Bi thương được gợi lên qua câu thơ Raỉ rác biên cương mồ viễn xứ. Hình ảnh những nấm mồ hoang nơi rừng sâu biên giới không hương khói, ít người qua lại gợi nhiều buồn đau, thương cảm xót xa. Dưới những cánh rừng rộng lớn mênh mông, người lính Tây Tiến đã ngã xuống nơi xa xôi của tổ quốc. Câu thơ sử dụng hàng loạt từ Hán Việt: biên cương, mồ viễn xứ tạo sắc thái trang trọng, thành kính trước sự rủi hi sinh anh dũng của người chiến sĩ đồng thời nhằm giảm bớt tang tóc, đau thương.

Những chiến binh Tây Tiến còn ấp ủ trong mình bao nhiêu mộng mơ, dự định còn dang dở nhưng giờ đây họ không thể viết tiếp những ước mơ của mình. Họ không thể trở lại quê nhà bởi họ đã hiến dâng thân mình cho tổ quốc họ đã ngã xuống và hi sinh anh dũng:

Áo bào thay chiếu anh về đất

 Sông Mã gầm lên khúc độc hành

 Hai câu thơ đã khái quát lên những yếu tố khó khăn, gian khổ của kháng chiến mà những người lính Tây Tiến phải trải qua. Họ chiến đấu trong điều kiện thiếu thốn lương thực, thực phẩm, thuốc men, đạn dược và họ hi sinh cũng trong hoàn cảnh thiếu thốn đó. Câu thơ gợi lên sự thương cảm xót xa khi những chiến binh Tây Tiến về với đất mẹ không có manh chiếu niệm thân. Những chiếc áo lính bạc màu vì mưa nắng, rách vì bom đạn giờ đây trở thành những chiếc áo bào trang trọng để khâm niệm các anh khi về với đất mẹ. Hai chữ về đất là cách nói giảm nói tránh làm vơi đi đau thương đồng thời bất tử hóa hình ảnh người lính Tây Tiến. Họ về đất gợi cho ta liên tưởng những người lính khi đã hoàn thành nhiệm vụ với tổ quốc và ra đi thanh thản, trở về trong lòng đất mẹ trong giấc ngủ ngàn thu. Dù hy sinh nhưng linh hồn các anh mãi hòa vào sông núi, vào hình ảnh hồn lau nẻo bến bờ đúng như Nguyễn Khoa Điềm đã khẳng định:

Xem thêm:  Suy nghĩ về câu nói: Những người bạn giả dối giống như những chiếc bóng: chúng theo gót ta ra ngoài nắng ấm, và rời bỏ ta ngay khi ta bước vào bóng râm

 Ôi Đất Nước bốn nghìn năm đi đâu ta cũng thấy!

 Những cuộc đời đã hóa núi sông ta.

 Có cuộc chiến tranh nào mà không đau thương mất mát? Có vinh quang nào mà không đổi bằng máu xương? Sự hi sinh cao cả của những người lính Tây Tiến đã đổi lại vinh quang cho dân tộc. Cái chết của họ nhẹ nhàng, thanh thản. Bi thương nhưng không hề bi lụy mà vẫn tráng lệ, hào hùng. Đoạn thơ kết thúc bằng hình ảnh thật hùng tráng.

 Sông Mã gầm lên khúc độc hành.

 Người lính ra đi dẫu không có tiếng kèn đưa tiễn của đoàn quân nhạc nhưng đã có khúc ca của dòng sông Mã tấu lên một bản nhạc trầm hùng đưa tiễn người lính Tây Tiến về với đất mẹ. Cả đất trời, ả quê hương cùng những người đồng chí đồng đội đang nghiêng mình trước vẻ đẹp của những chiến binh đã hi sinh vì bảo vệ dân tộc.

HÌnh tượng người lính Tây Tiến còn mang vẻ đẹp lãng mạn, hào hoa.

Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi

 Mường Lát hoa về trong đêm hơi.

Ấn tượng đậm nét về thiên nhiên miền tây và hình ảnh đoàn binh Tây Tiến trên con đường hành quân. Nỗi nhớ của tác giả thể hiện qua hai địa danh Sài Khao, Mường Lát. Những cái tên của miền đất lạ-  những địa danh ghi dấu địa bàn hoạt động đóng quân của đoàn binh Tây Tiến. Hình ảnh sương lấp đoàn quân mỏi với thiên nhiên dữ dội âm u, lạnh lẽo khắc nghiệt như đang vùi lấp đoàn quân trên con đường ra trận với vất vả gian khổ, thì hình ảnh hoa về trong đêm hơi lại là nét vẽ tương phản đối lập. Qua hình ảnh hoa về trong đêm hơi gợi cảnh rừng núi mỹ lệ, thơ mộng, êm đềm, dịu nhẹ. Con đường hành quân của người chiến sĩ Tây Tiến có những phút giây êm dịu, lãng mạn trong tâm hồn khi cảm nhận cái đẹp.

Thiên nhiên Tây Tiến đẹp còn gắn với hình ảnh người lính Tây Tiến lãng mạn:

 Heo hút còn mây súng ngùi trời

 Khung cảnh vắng lặng dường như không có dấu vết của sự sống con người. Cồn mây là ẩn dụ gợi tả độ cao. Đứng giữa mây trời ngỡ như đi trên mây. súng ngùi trời là biện pháp nhân hóa mạnh mẽ táo bạo. Những người lính Tây Tiến đang đứng trên đỉnh cao nhất của thiên nhiên. Mũi súng gần như chạm đến đỉnh trời. Câu thơ không tả độ cao vô tận của dãy núi mà còn gợi lên tư thế của người lính trên con đường ra trận.

Thiên nhiên thơ mộng và người lính hài hoa hiện ra trong câu thơ Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi. Chúng ta càng cảm nhận được tâm hồn đầy lãng mạn của nhà thơ cũng như người lính Tây Tiến. Âm điệu, hình ảnh thơ với nhiều điểm đặc biệt. Những câu thơ trên miêu tả cảnh sông nước miền Tây là những thanh trắc rất dữ dội thì câu thơ này là một câu thơ với toàn thanh bằng phẳng lặng, nhẹ nhàng, êm ái như một tiếng thở phào nhẹ nhõm sau chặng đường vượt dốc. Hình ảnh nhà ai xuất hiện đã làm cho rừng miền Tây thêm ấm áp bớt đi phần lạnh lẽo. Đặc biệt, hình ảnh những mưa xa khơi gợi lên một liên tưởng thú vị. Những ngôi nhà, bản làng như chìm trong trong mưa rừng mà ngỡ như một hòn đảo đang bồng bềnh giữa biển cả. Một cảnh tượng êm  đềm, thanh bình, dịu nhẹ như một gam màu lạnh xoa dịu sự khắc nghiệt, dữ dội của bức tranh miền Tây. Đồng thời, thể hiện những phút giây thanh thản nghỉ ngơi của người lính Tây Tiến.

 Sự lãng mạn ấy còn là thể hiện trong tình quân dân ấm áp:

Xem thêm:  Phân tích nhân vật Cô Hiền trong truyện ngắn một người Hà Nội của Nguyễn Khải

 Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói

 Mai Châu mùa em thơm nếp xôi

Cụm từ Nhớ ôi Tây Tiến với cách sử dụng nghệ thuật đảo ngữ đã tô đậm nỗi nhớ dâng trào, nỗi xúc động trong tâm hồn tác giả. Những hình ảnh quen thuộc bình dị mà gợi cảm: bát cơm lên khói, mùi thơm của xôi nếp đầu mùa… không chỉ mang ý nghĩa tả thực mà còn gợi liên tưởng về tình nghĩa quân dân sâu nặng. Đó là nghĩa tình quân dân nồng ấm, là tấm lòng thơm thảo của những cô gái Mai Châu dành cho người chiến sĩ. Hai chữ mùa em thật trìu mến dịu dàng. Đó không chỉ là mùa lúa, mùa gặt mà còn là mùa của tình người. Bao nhiêu ngàn gian khổ của đoàn quân dường như đã bị xóa nhòa để nhường cho tình quân dân ấm áp.

 Vẻ đẹp lãng mạn của người lính Tây Tiến còn thể hiện trong kỷ niệm về đêm liên hoan văn nghệ. Không gian hội đuốc hoa là một không gian bừng ánh sáng. Chữ bừng là nét vẽ có thần, gợi sự bừng sáng có sắc màu. Màu đen tăm tối của núi rừng nhường chỗ cho ánh sáng. Nó gợi sự bừng tỉnh của cảnh vật, đồng thời gợi lên niềm vui, náo nức trogn lòng người. Hình ảnh thiếu nữ Tây Bắc:

Kìa em xiêm áo tự bao giờ

Khèn lên man điệu nàng e ấp.

Với những bộ xiêm áo lộng lẫy, những điệu múa mềm mại tựa như các nàng tiên trong hội đuốc hoa. Trong tâm hồn lãng mạn, cái nhìn đa tình của những chàng trai trẻ Tây Tiến, những ngọn đuốc hoa tỏa sáng trong đêm tối. Các chàng trai Tây Tiến như bị hút hồn bởi những vẻ đẹp cảnh vật và con người xứ lạ Kìa em xiêm áo tự bao giờ. Câu thơ như một tiếng reo vang, vừa ngỡ ngàng, vừa say đắm theo “ tiếng khèn”. Bao gian khổ, khó nhọc qua đi và các anh hóa thân trở lại thành những học sinh, sinh viên, những người nghệ sĩ với tâm hồn thơ mộng. Tâm hồn các anh như bay lên cùng sóng nhạc, vượt cả biên cương đến tận thủ đô của nước bạn Lào để xây hồn thơ, xây giấc mộng về tình yêu và hạnh phúc.

 Mắt trừng gửi mộng qua biên giới

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm.

Những người lính Tây Tiến xuất thân từ tầng lớp trí thức, học sinh, sinh viên Hà Nội. Họ luôn tự hào về gốc gác của bản thân. Họ là những người Hà Thành hào hoa thanh lịch. Xuất thân từ mảnh đất nghìn năm văn hiến. Vì vậy, họ mang trong mình cốt cách của người Hà Nội. Khi ra chiến trường, dù phải đối diện với nhiều thử thách khó khăn, họ vẫn mang nhiều mộng mơ, mơ về  dáng kiều thơm nghĩa là trong tâm hồn, trong trái tim họ luôn hướng về mảnh đất Hà Thành, hướng về quê hương. Nơi đó có gia đình, có người thân yêu, có những bóng hồng trong tim. Đó là sức mạnh tinh thần để người lính có thêm động lực để tiếp tục chặng đường gian khổ phía trước. Những người lính khi ra chiến trường không ai là không nhớ, không thương về gia đình, về quê hương. Trong bài Đồng chí, những người lính nông dân áo vải nhớ về mái nhà tranh, với giếng nước, gốc đa, người lính trẻ trong bài Nhớ của Hồng Nguyên lại nhớ về người vợ trẻ mòn chân bên cối gạo. Còn trong Tây Tiến, người lính Tây Tiến lại nhớ nhiều hơn về dáng kiều thơm, chứng tỏ rằng tâm hồn họ còn rất lãng mạn, mộng mơ. Họ bỏ lại sau lưng tất cả để lên đường theo tiếng gọi của tổ quốc, để làm tròn nhiệm vụ của mình.

Vẻ đẹp bi tráng, vẻ đẹp lãng mạn luôn song hành cùng nhau để làm nổi bật hình tượng người lính Tây Tiến. Hình ảnh so sánh, ẩn dụ, nhịp thơ biến hóa linh hoạt… đã giúp nhà thơ xây dựng tượng đài người chiến sĩ. Vẻ đẹp bi tráng, tinh thần lãng mạn của họ tạo nên nét riêng cho hình ảnh anh bộ đội cụ Hồ. Vượt trên khó khăn, khắc nghiệt của chiến tranh, nhà thơ Quang Dũng dùng ngòi bút của mình vẽ lên chân dung anh bộ đội cụ Hồ bằng thơ, bằng nhạc, bằng họa.

Tây Tiến cùng hình tượng người lính Tây Tiến sẽ sống mãi trong lòng bạn đọc. Ở họ, bạn đọc nhìn thấy một thời hào hùng, một quá khứ đau thương nhưng đầy vẻ vang của dân tộc. Và mỗi chúng ta lại càng thêm kính phục, tin yêu lớp lớp thế hệ cha ông đã ngã xuống vì độc lập, vì tự do cho dân tộc.

Đỗ Thị Thu Trang

Có thể bạn quan tâm

Leave a Comment